Feeds:
પોસ્ટો
ટિપ્પણીઓ

Archive for the ‘ગઝલ’ Category

અમૃત ઘાયલ

અમૃતલાલ લાલજીભાઈ ભટ્ટ એટલે અમૃત “ઘાયલ”. અભ્યાસ બી.એ. સુધીનો. શરૂઆતમાં રજવાડામાં રહસ્યમંત્રી અને ત્યારબાદ સરકારી નોકરીમાં રહી ઘાયલે ગુજરાતીમાં યાદગાર ગઝલો લખી છે. એમની ગઝલો સરલ શબ્દોમાં મુલાયમ અને અસરકારક અભિવ્યક્તિવાળી છે. એમની ભાષા હાથવગી અને તળપદી છે. એમણે રૂઢીપ્રયોગો અને કહેવતોનો પણ ઉપયોગ કર્યો છે. ગઝલના છંદની શુધ્ધતા, અને રદ્દીફ માટેની ચીવટ ખાસ ધ્યાન ખેંચે છે.

એમની બે ગઝલ પેશ કરૂં છું.

(૧)

રસ્તો નહીં જડે તો રસ્તો કરી જવાના,

થોડા અમે મુંઝાઇ મનમાં, મરી જવાના !

નિજ મસ્ત થઈ જીવન આ પૂરું કરી જવાના,

બિન્દુ મહિં ડૂબીને સિન્ધુ તરી જવાના.

કોણે કહ્યું કે ખાલી હાથે મરી જવાના ?

દુનિયાથી દિલના ચારે છેડા ભરી જવાના.

છો ને ફર્યા, નથી કંઈ દીથી ડરી જવાના,

એ શું કરી શક્યા છે, એ શું કરી જવાના.

મનમાં વિચાર શું છે? અવિરામ કંઈ દીપક છે,

પ્રકાશ આંધીઓ માં પણ પાથરી જવાના.

એક આત્મબળ અમારૂં, દુખ માત્રની દવા છે,

હર ઝખ્મને નજરથી ટાંકા ભરી જવાના.

સ્વયં વિકાસ છીએ, સ્વયં વિનાશ છીએ,

સ્વયં ખીલી જવાના, સ્વયં ખરી જવાના.

સમજો છો શું અમોને, સ્વયં પ્રકાશ છીએ !

દીપક નથી અમે કે ઠાર્યા ઠરી જવાના.

અય કાળ, કંઇ નથી ભય, તું થાય તે કરી લે

ઇશ્વર સમો ધણી છે, થોડા મરી જવાના ?

યાંત્રિક છે આ જમાનો ફાવે છે વેગવાળા,

એ યુગ ગયા વિચારી પગલાં ભરી જવાના.

દુનિયા શું કામ ખાલી અમને મિટાવી રહી છે?

આ ખોળીયું અમે ખુદ ખાલી કરી જવાના

(૨)

તો કહેવાય નહીં

મન મરણ પહેલા મરી જાય તો કહેવાય નહીં

વેદના કામ કરી જાય તો કહેવાય નહીં.

આંખથી અશ્રુ ખરી જાય તો કહેવાય નહીં,

ધૈર્ય પર પાણી ફરી જાય તો કહેવાય નહીં.

એની આંખોને ફરી આજ સુઝી છે મસ્તી,

દીલ ફરી મુજથી ફરી જાય તો કહેવાય નહીં.

આંખનો દોષ ગણે છે બધા દીલને બદલે,

ચોર નિર્દોષ ઠરી જાય તો કહેવાય નહીં.

શોકનો માર્યો તો મરશે ન તમારો “ઘાયલ”

ખુશીનો માર્યો મરી જાય તો કહેવાય નહીં.

-ઘાયલ
અને અંતમાં એક મુક્તક ટાંકવાનું ટાળી શકતો નથી. 

જીવન જેવું જીવું છું, એવું કાગળ પર ઉતારું છું; ઉતારું છું,

પછી થોડું ઘણું એને મઠારું છું. તફાવત એ જ છે,તારા અને મારા વિષે, જાહિદ!

વિચારીને તું જીવે છે, હું જીવીને વિચારું છું.

–ઘાયલ

રજૂઆતઃ પી. કે. દાવડા

………………………………………..

હૈયા મહીં….રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

ગઝલ-છંદ-ખફીફ (ગાલગાગા ગાલગાગા ગાગાલગા)

 

 

પ્યારના રંગો જ રમતા દીઠા જગે

ને  હસી  તેને  રમાડું  હૈયા  મહીં

 

 

હેત  મારા ચીતરું ભીંના શબ્દથી

ને મઢું પ્યારા રંગોથી હૈયા  મહીં

 

 

માંડને ઓ પવન વાતો તું વસંતની

છે   જ મારે ડોલવું બસ હૈયા  મહીં

 

 

જાત  મારે  ઢાળવી  છે  રેતી  પટે

છે  સમાવું  લહર સંગે  હૈયા  મહીં

 

 

રાહ જોઉં બારણે પળપળ માપતાં

ભાવમાં ડૂબી જ  ભાળું  હૈયા મહીં

 

 

કેમ  ઝરણાંઓ  કહું   તમને  વાતડી

ખળખળ ઉછળતી રમે એ હૈયા મહીં

 

 

ગાય ગીતો નયન મારા  ફૂલો  બની

દીપ આજે ઝગમગે તવ હૈયા  મહીં

રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

Read Full Post »

‘શયદા’…. એમનું તખ્ખલુસ છે. એમનું મુળ નામા હરજી લવજી દામાણી

 

પોતિકી લાગતી ગઝલને ગુજરાતી સાહિત્ય જગતે રમતી કરી એવા’શયદા’ જીને શ્રીપી.કે.દાવડાજીએ…મીઠડી યાદ દેતી ઈ-મેલ કરી…આવો તેમને.. ‘શયદા’જી ને મનભરી રચનાઓથી જ માણીએ. વધુમાં…આજે સુશ્રી સરયુબેન પરીખે ..સ્પંદનો પ્રગટાવતી એક સુંદર સ્વ રચના…સૌને ગમી જાય એ પ્રગટ કરી..આપ પણ વાંચો..માણો.. ને  વસંતના વાયરાને અંતરે ઝીલો…     “પ્રણયના મોતી

સંકલન-રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

            શયદાની ગઝલોમાં ભાષાની સરળતા, ભાવોની કોમળતા અને વિચારોની ગહનતા છે. શયદાની શૈલીનો પ્રવાહ નિર્વિરોધ વહેતો રહે છે અને એમનો લહેકો તો ગજબનો જ છે. અહીં શયદાની મારી મનગમતી બે ગઝલ રજૂ કરૂં છું.

 – પી. કે. દાવડા

……………………….

બહાર  આવે.

જનારી રાત્રી, જતાં કહેજે, સલૂણી એવી સવાર આવે,

કળી કળીમાં સુવાસ મહેકે. ફૂલો ફૂલોમાં બહાર આવે

 

હ્રદયમાં એવી રમે છે આશા, ફરીથી એવી બહાર આવે,

તમારી આંખે શરાબ છલકે, અમારી આંખે ખુમાર આવે

 

વ્યથાને શું હું વિદાય આપું, વિરામના શું કરું વિચારો,

કરાર એવો કરી ગયા છે, ન મારા દિલને કરાર આવે

 

કિનારેથી શું કરે કિનારો? વમળમાં આવી ફસ્યો છે પોતે,

હવે સુકાની ડરે શું કરવા? ભલે તુફાનો હજાર આવે

 

ન ફૂટે ફણગાં, ન છોડ થાયે, ન થાય કળીઓ, ન ફૂલ ખીલે,

ધરામાં જ્વાળા ધખે છે એવી, બળી મરે જો બહાર આવે

 

જરૂર આવીશ કહો છો સાચું, મને તો શંકા નથી જરાયે,

પરંતુ એ તો અટલ નિયમ છે, સમય ન પાછો જનાર આવે

 

સિતારા દિવસે ઉદય ન પામે, અમાસે ચંદા નથી ચમકતી,

તમો ખુલાસો કરો ને સાચે કહો, શું રાતે સવાર આવે?

 

વિચારવાળા વિચાર કરજો, વિચારવાની હું વાત કહું છું,

જીવનમાં એથી અધિક શું છે? વિચાર જાયે વિચાર આવે

 

તમારી મહેફિલની એ જ રંગત, તમારી મહેફિલમાં એ જ હલચલ,

હજાર બેસે, હજાર ઊઠે, હજાર જાયે, હજાર આવે

 

હ્રદયમાં કોની એ ઝંખના છે? નયન પ્રતીક્ષા કરે છે કોની?

ઊભો છે શયદા ઉંબરમાં આવી ન જાય ઘરમાં. ન બાર આવે

– ‘શયદા

…………………………………………………………………………

 

 

         શું ગુમાવશું?

જાશું જઈને મોતથી પંજો લડાવશું,

મળશે સમય તો આપની મહેફિલમાં આવશું.

 

તમને અમારી આંખની કીકી બનાવશું,

એમાં અમારા પ્રેમની વસ્તી વસાવશું.

 

નયનોને દ્વાર અશ્રુનાં બિંદુ જો આવશે,

પાંપણમાં ટાંકી મોતીનાં તોરણ બનાવશું.

 

અપમાન સાથ કાઢો છો ઘરમાંથી આજ,

પણ, આંસુ બનીને આપની આંખોમાં આવશું.

 

નાદાન શત્રુઓ અને નાદાન સ્નેહીઓ,

ઓ જીવ, જીવવાની મઝા ક્યાંથી લાવશું ?

 

આવી જુઓ તો આપને સત્કારવાને કાજ,

બીજું નથી જો કાંઈ તો આંખો બિછાવશું.

 

શયદાજીવન-રમત મહીં એ પણ ખબર નથી,

શું શું ગુમાવી દીધું છે શું, શું ગુમાવશું ?

                                         – ‘શયદા

 

અને અંતમાં આ ચાર પંક્તિ લખવાનું મન રોકી નથી શકતો

હું મૌન રહીને એક અનાહદ નાદ ગજાવી જાણું છું,

ભરનિદ્રામાં પણ સૂતેલો સંસાર જગાવી જાણું છું.

મુજ અંતર બાળી બાળીને એક જ્યોત જલાવી જાણું છું,

બરબાદ થતાં પણ બીજાને આબાદ બનાવી જાણું છું.

‘શયદા

………………………

 – પી. કે. દાવડા

 

……………………………..

With a special Thanks…..

pl..visit…..

ગંગોત્રી…www.saryu.wordpress.com

saryu.wordpress.com

પ્રણયના મોતી

પ્રણયના મોતી

સ્વરોના મોતી સરે પ્રણયમાં
ને હું સૂર બની ને  સાંધુ
તુજ સ્મિત રમે રમણમાં
ને હું  નૂર બનીને બાંધુ

તું ઝીણો ઝરમર વરસે
ને હું પાન બનીને ઝીલું
તું પવન બનીને લહેરે
ને હું કમળ બનીને ખીલું

તું કિરણ બનીને આવે
ને હું સુરખીમાં રંગાવું
તું ઘટમાં વાદળ ઊમટે
ને હું વીજ બનીને નાચું

તું શ્વાસ બનીને આવે
ને હું ધડકન થઈને જાગું
તું વિશ્વાસ બનીને આવે
ને હું સખી  બનીને ચાહું

તું  પ્રીત  લઈને આવે
ને હું ગુંજન ગાણું ગાવું
મુજમાં તું, ને તુજમાં હું
બસ ઓતપ્રોત થઈ જાવું
——

કે મેળે ઝટ જઈએ…રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

 

ઊડે  રેશમિયા રૂમાલ

છાયા આકાશે ગુલાલ

કે    મેળે   ઝટ    જઈએ…(૨)

 

વગડે  વાગ્યા મોટા ઢોલ

છેડે   પાવો  મીઠા  બોલ

હૈયે  હરખ્યાંજી  રે  ગીત

ગાડે   ઘૂઘરીયાં   સંગીત 

કે  મેળે   ઝટ     જઈએ…(૨)

 

 

માથે    પાઘડીયું   સોહાય

મુખડું  મલક  મલક  થાય

કસકસ જોબનીયું  છલકાય

છપનું    હૈયું   રે  હરખાય

કે   મેળે   ઝટ   જઈએ…(૨)

 

 

ગાજે   કિલકારીના   નાદ

ભેરુઓ  ઉછાળે   રે  ડાંગ

તાલે   ગરબિયું    ગવાય

છત્તર ઘમ્મર ઘમ્મર થાય

કે  મેળે  ઝટ   જઈએ…(૨)

 

 

ચડ્યું  મનડું  રે  ચગડોળ

આંબે  બોલે  કોયલ  મોર

ઝાંઝર  ઝમકે   કરી  જોર

વાલમ સાંભળ રે આ શોર

કે  મેળે   ઝટ   જઈએ…(૨)

 

 

ભમજો  ભોળા આવી ખાસ

રૂડા    જમાવજો   રે  રાસ 

કોણે  ઉભરાવ્યા   આ  જામ…. મારે  ચીતરાવાં    છે  નામ

 

કે  મેળે  ઝટ  જઈએ…(૨)

રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

……………………………….

Read Full Post »

આજે આતંકી જાળ એટલી ખતરનાક રીતે આગળ વધી રહી છે…એનું મુખ્ય કારણ સભ્ય સમાજની નીતિરીતિનો લાભ લેતાં અટકાવવાની  ઈચ્છાને રાજરમતના ત્રાજવે જોવી, માનવતાવાદીના નામે ઢાલ ધરતાં તત્ત્વો, પગપેસારો કરવા ગરીબીથી તંગ યુવાવર્ગને લાલચ એ મુખ્ય બાબત બનતી જાય છે.  દેશનું ગૌરવ ગૌણ ગણી, અંગત નફાતોટા જોતું રાજકારણનો લાભ આજે વિશાળ લોકશાહી દેશની નબળાઈ બની ગઈ છે…આતંકીઓના સ્લીપર સેલને , તક મળે ત્રાટકવાની સુવિધા ,બોદા કાયદાઓને લીધે મળી ગઈ છે.,કાશ્મિરમાં  આંતર રાષ્ટ્રીય સરહદે પકડાયેલી સુરંગ ઘણું બધું ચેતવી જાય છે…દેશને બરબાદીથી બચાવવા રાષ્ટ્રભાવના એ જ ઉત્તમ હથિયાર છે. 

સજાવો શસ્ત્રો હવે…..રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)…

ચેતો ફરે બૂરી નજર, વતનના અભિમાન પર

મા  ભોમ  દે હાકલ તને, સજાવો  શસ્ત્રો  હવે

 

સંહારની   લીલા   વડે ,  શત્રુ   રંજાડે   ધરા

યુધ્ધે  ભરો ડગ  સુભટો, સજાવો  શસ્ત્રો  હવે

 

ના સમજતો આતંક  આ,  સભ્યતાની  વાતડી

રણહાક   દઈ   શંખથી,   સજાવો   શસ્ત્રો   હવે

 

છે ખ્યાત જ ખુમારી જગે,  સતપથે  દે ગર્જના

સાગર તથા અંબર પટે,  સજાવો   શસ્ત્રો   હવે

 

કાયર નથી ગીતા વદે, નરપુંગવ  વિશ્વાનલ

અન્યાયને   પડકારવા,  સજાવો  શસ્ત્રો    હવે

 

છે  સાહસે   શૂરા  બંકા,  કસુંબલ   રંગો  ધરી

ફરફર ફરકવા શાનથી,  સજાવો  શસ્ત્રો  હવે

 

‘દીપજી નથી ગાથા મહા, શહીદી સમ યુધ્ધમાં

જયઘોષ  કરવા  માતનો, સજાવો   શસ્ત્રો  હવે

 

રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

Read Full Post »

ઈ.સ.૨૦૧૫…૩૧ ડિસેમ્બર…વર્ષ વિદાય લઈ રહ્યું છે. પૃથ્વીવાસીઓએ વૈજ્ઞાનિક ક્ષેત્રે હરણફાળ ભરી, વિશ્વની વાતો પળમાં ઘર આંગણે હાજર કરવાની ક્ષમતા મેળવી લીધી છે. આ વિરલ સિધ્ધીઓ ગૌરવવંતી છે, આમ છતાં માનવતાનો દીવડો હિંસક વાવાઝોડાથી થરથરી રહ્યો છે જે અંધકારના પડઘા છે. હવે અંતરને ઢંઢોળવાનો સમય આવી ગયો છે…પ્રકૃત્તિને પ્રેમ કરી સૌનો આદર કરીએ..સંસ્કારને ઘડતી ભારતીયતાને યાદ કરીએ ને નવલા વર્ષે ખુમારીથી ભાવિને સજાવીએ…

હૈયે પવિત્રતાની આ ઝલક જડાયેલી છે….એવી જ પવિત્રતા નવા વર્ષની મંગલ પ્રભાએ ઝીલી ખુદને પ્રતિષ્ઠિત કરીએ…

વૃક્ષ…પીપળો પવિત્ર છે

પ્રાણી…ગાય

પર્વત…હિમાલય, ગિરનાર, આબુ

મંદિર…કેદાર

છોડ…તુલસી

પથ્થર…કાબાનો

………………………………………….

(Thanks to webjagat for this picture)

થાશે ડગર (ગઝલ)…રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

 

છંદવિધાન
ગાગાલલગા   ગાગાલલગા

 

ખેલ રણે, તો સારથ પ્રભુ

ઝંઝા ઝૂકી થાશે   ડગર

 

ખુદની બુલંદીથી ભર જીગર

દેશે  ડગ  તો  થાશે  ડગર

 

જો  છો, ધસમસતા પૂર  તમે

બળ  તારું  સ્વયં થાશે ડગર

 

ખીલ્યા જો ફૂલ થઈ  જગતે

દોડી પવન  જ  થાશે ડગર

 

છે  ખારા સાગરની  તું  નીપજ

તપ્યો  તું, ગગન  થાશે  ડગર

 

‘દીપ   જડે   જો  સત્ય  સાથ

અમર  યશ  જગે થાશે  ડગર

રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

Read Full Post »

શ્રી વિનોદભાઈ પટેલે…તેમણે ફેસબુક પર માણેલી.. કવિશ્રી ‘રુસ્વા’ મઝલૂમીજી ની એક સુંદર રચના ઈ-મેલથી મોકલી. વાંચી દિલ ઝૂમી ઊઠ્યું..આવો સૌના સૌજન્યના સ્વીકાર સાથે માણીએ..

રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

(Thanks to webjagat for this picture)

 

એ કાજળ ઘેરી આંખોમાં કૈં, જાદુમંતર લાગે છે,

જ્યાં દ્રષ્ટિ પડે છે તેઓની ત્યાં, આગ બરાબર જામે છે…

શું હું પણ સુંદર લાગું છું, શું મન પણ સુંદર લાગે છે!

આ કોણ પધાર્યું છે આજે, કે સ્વર્ગ સમું ઘર લાગે છે…

નૌકા જો હતી તોફાન હતાં, નૌકા જો ડૂબી ગઈ તો હવે,

મોજાંય બરાબર લાગે છે, દરિયો બરાબર લાગે છે…

હું વાત કહું શી અંતરની, જ્યાં મૂલ્ય નથી કૈં વચનોનું,

દુનિયાની નજરમાં સચ્ચાઈ પણ, જૂઠ સરાસર લાગે છે…

એ જો કે પધાર્યા છે કિંતુ કૈં, એવી રીતે બેઠા છે,

દેખાવ કરે છે દૂર થવા પણ, પાસ બરાબર લાગે છે…

સૌંદર્ય તણી આ વાતો છે, સૌંદર્ય તણી આ વાતો છે,

હા હા તો શું એના મુખમાં, ના ના પણ સુંદર લાગે છે…

બેખોફ ખુદાની સામે પણ, મસ્તક મેં ઉઠાવ્યું છે રુસ્વા,

પણ આજ ખરું જો પૂછો તો, દુનિયાનો મને ડર લાગે છે…

– ‘રુસ્વા’ મઝલૂમી

……………………………………………………………………………………..

અઢી અક્ષરમાં….રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

અઢી અક્ષરમાં  રમતા  અમે

નજર રમાડે ત્યાં રમતા તમે

હું ને તું માં દુનિયા સમાણી

લખશું પ્રેમની મધુર કહાણી

 

ગમે મને હોળીના વાવડ

રંગ  ભરી પીચકારી  મોરી

છોડી  શરમ ને રંગી ચોળી

શુભારંભી  મેં   પ્રેમ  કહાણી

હું ને તું  માં દુનિયા સમાણી

 

લખ્યો  કાગળ નજરથી  પહેલો

દીધો હોઠે હસતો જવાબ વહેલો

ને  છલક્યો  પ્રેમનો   હૈયે  ઠેલો

ગુલાબી ગાલમાં જઈ રમતા અમે

નજર   રમાડે   ત્યાં  રમતા   તમે

 

કોઈને  દે સંદેશા  વાદળ

કોઈ દોડે ફૂલોની પાછળ

સ્નેહ   સ્પંદનમાં   ઝૂલતા  અમે

વાંસળીના  સૂરમાં  પૂરાયા  અમે

અઢી  અક્ષરમાં   રમાડ્યા   તમે(૨)

રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

Read Full Post »

એમાં જ દેશનું ભલું છે…..
વિશ્વના દરેક દેશોનો મુખ્ય પ્રશ્ન એક જ છે, કેવી રીતે પ્રજાનું જીવતર બહેતર બનાવવું. આજે એ પ્રશ્નના બદલે , વેરઝેર , આધિપત્ય ને પ્રાચીન યુગની શૈલીથી ,કુસંપ એટલો વધી ગયો છે કે, સૌ એકબીજાના જાનના પ્યાસા બની ગયા છે. ભારતની સંસ્કૃતિ સૌને અપનાવવાની છે. સદીઓથી ચાલી આવતી પરંપરા,  દરેક ધર્મોની સંસ્કૃતિ અનુસાર જુદી હોયજ, પણ તેને પૂરક બનાવી રહેવાની સૌની ફરજ ને જરૂર છે..એ સૌ એ સમજવાની વાત છે. ભારતમાં ખેતી માટે ગાય ને બળદનું પાલન આવશ્યક હતું, ઘર આંગણે બાળકોને તાજું દૂધ, ઘી મળે એ ખૂબ જ મોટી ઉપલબ્ધી હતી. હવે પશુઓનાં કતલ ખાનાં ને તેની નિકાશ એટલે ,આ દૂધાળાં જાનવરની અછત, જે સરવાળે બાળ કલ્યાણની વાત પર જ ઘા..જે દરેક ધર્મના શિશુઓનું અહિત જ કહેવાય. એટલે જ હિન્દુ સંસ્કૃતિએ  તેની રક્ષા માટે ધાર્મિક દરજ્જો દઈ, એક દીર્ઘ દૃષ્ટિનો પરિચય આપ્યો..આખા સમાજના લાભના મહત્ત્વને સમજ્યું. આ દીવા જેવી સ્પષ્ટ બાબતને ,ઘણા જે ખાવું હોય તે ખાય, તમે કોણ રોકનારા છો..આ લોકશાહી છે..આ વાત તેમની ટૂંકી દૄષ્ટિનો પરિચય જ દે છે, એ નિર્વિવાદ વાત છે. પશ્ચિમના દેશો, કતલખાનાં સાથે ઉછેર, અને ઠડા પ્રદેશોની જરુરીયાત ઘણે છે. હીમ વર્ષાથી ઘણા ભાગોમાં, વનસ્પતિજન્ય ખોરાક જ મળતો નથી. આમ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓ જ આહાર નક્કી કરે છે. અત્યારે વિશ્વની આયાત નિકાશમાં ,આર્થિક લાભ મેળવતા ગૃહો , પાયાની દૂરોગામી જરુરીયાતની અવગણના કરતા થઈ ગયા છે…જે પ્રજાએ ને નેતાઓએ સમજવું પડશે. એક સમાજ ગાયનાં અંગ કાપી ,ગમે ત્યાં નાખે ,બીજા લોકો સામે પાગલપણું કરી, હુમલા કરે ને નિર્દોષો સહન કરે. નેતાઓ રાજકીય રોટલા પકવવાનું ટાણું ના છોડે, એ સઘળું એક શરમ જનક ઘટના જ છે. રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવબાબુ ને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ, આજ સંદેશો આપ્યો…લડો તો ગરીબી સામે લડો..એમાં જ દેશનું ભલું છે.
સંકલન-રમેશ પટેલ(આકાશદીપ) 
A news…DIvyabhaskar
રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખરજીએ બુધવારે જણાવ્યું હતું કે આપણે દેશના સંસ્કાર મીટાવી દેવા ન જોઇએ. આપણે સાથે મળીને કામ કરવું પડશે
………………………
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ
હવે હિન્દુ અને મુસલમાન સાથે મળીને ગરીબીને હરાવશે તો જ દેશને લાભ થશે. દેશે સાથે મળીને રહેવું પડશે.  એકતા, ધાર્મિક સદભાવના, ભાઇચારો અને શાંતિથી જ દેશ આગળ વધી શકશે.

પરખ    પ્રકૃતિ રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

 

પરખ  ને  કેટલી  પ્રેમાળ છે  આ  પ્રકૃતિ
સુધા  દેવા  ધોઈ  ધૂપ  તો  ચંદ  થવાય

ભલે  કાદવ  કંકર ને  કંટકોનો  સંગ હોય
પણ ધારે તું  જો તો  મ્હેંકતું  ફૂલ  થવાય

 

ભલે દાબે ધરા ને  લાવામાં  ધખતી  કાય
ઘડે સંજોગો જો કસકસાવી તો હીર થવાય

 

ઝીલી  ખારાશ  વિશ્વની ઉરે ના રાંક  થાય
દીધા મીઠા મેઘલા તો સદા   યશ ગવાયા

 

રુપ પણ ના મળે મોરનું કે ના રંગ હંસનો
મળે  આ મીઠડી વાણી  તો  કોયલ થવાય

 

અરે  માનવ તું   ઊંચેરો  મુઠ્ઠી  થાયે  આજ
નક્કી આ ભૂમિ જ ‘આકાશદીપ’ સ્વર્ગ થાય

રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

Read Full Post »

ડૉશ્રી મહેશભાઈ રાવલ…એ સાચે જ ગઝલના ડોક્ટરના છે. આપણા જીવનની હર સંવેદનાઓને, તેઓ ગઝલની મીઠાશથી વણવાના માહેર છે..આદરણીયશ્રી જુગલકિશોરજીએ મને ઈ-મેલથી , એક સમય માર્ગદર્શન આપતાં કહેલ કે..તમે ગઝલ લખો તો, ડો મહેશભાઈની ગઝલનો અભ્યાસ કરી, સાત કરજો. ત્યારથી તેમના બ્લોગ પર મ્હોંરતી ગઝલોના ઉપવનમાં હું સદા ઘૂમતો રહ્યો છું, માણતો રહ્યો છું. આજે આદરણીયશ્રી પી.કે.દાવડાજીએ, ડૉશ્રી મહેશભાઈના ત્રીજા ગઝલ સંગ્રહ’ખરેખર’ નું  સરસ રીતે રસદર્શન કરી તરબોળ કરી દીધા. આવો આજે તેમના આભાર સહ..ડૂબકી દઈએ…

સંકલન-રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

“ખરેખર”

અમૃત ‘ઘાયલ’ ના આશીર્વાદ લઈ ડો. મહેશ રાવલે શરૂ કરેલી ગઝલ યાત્રા અવિરતપણે ચાલી રહી છે. ‘તુષાર’ અને ‘અભિવ્યક્તિ’ પછીનું ‘ખરેખર’ મહેશભાઈનું ત્રીજું ગઝલ સંગ્રહ છે. થોડા દિવસ પહેલા એક મુલાકાતમાં મહેશભાઈએ ‘ખરેખર’ પુસ્તક મને ભેટમાં આપ્યું, જે વાંચીને આજે પુરૂં કર્યું.

સાંપ્રતિક ગઝલ લખનારાઓમાં મહેશભાઈએ પોતાની ચોક્કસ જગ્યા બનાવી લીધી છે. એમની ગઝલો સભ્ય સમાજની દૈનાદિન વ્યવસ્થાની ઇર્દગીર્દ રચાયલી છે. એમની ઘણીબધી ગઝલમાં ગુસ્સો (aggression) છે, પોતાના હક્ક માટેની લડત છે. ઘણી ગઝલોમાં એમના મત્લામાં શીંગડા છે તો મક્તામાં મગરનાં પૂંછ જેવી ઝાપટ છે. વચ્ચે વચ્ચે એમના શેરમાં મુક્કા અને ધૂસા પણ જોવા મળે છે. રોજીંદા વ્યહવારમાં વપરાતા શબ્દો ઉપરાંત જૂના જમાનાના અને ગામડામાં બોલાતા શબ્દોનો પણ એમણે ઉપયોગ કર્યો છે. અહીં આપણે ‘ખરેખર’ માંના થોડા શેરની મુલાકાત લઈયે.

આપણે રોજીંદી જીંદગીમાં જોઈયે છીયે કે લોકો મીઠું મીઠું બોલી આપણને છેતરી જાય છે. એવા લોકોને મહેશભાઈ ચોખું કહે છે,

“જો ખરેખર હોય દાનત ઊજળી,

લાગણીને છળને વચ્ચે રાખ માં.”

ઘણીવાર કંઈ સારૂં-માઠું બનવાનું હોય ત્યારે આપણને કોઈને કોઈ આગોતરા સંકેત મળે છે. મહેશભાઈ લખે છે,

“કાચથી પથરા ડરે છે, કંઈક તો ખોટું થયું છે,

 વા વગર વાદળ ફરે છે, કંઈક તો ખોટું થયું છે.”

અને આ વાતને અંકે કરવા વધુમાં કહે છે,

“થઈ અવસ્થાવાન ખરવું કુદરતી ક્રમમાં ખપે,

પાંદડા લીલા ખરે છે, કંઈક તો ખોટું થયું છે.”

પ્રથમ દૃષ્ટીએ આપણે માણસને ઓળખી શકતા નથી, એટલે મહેશભાઈ ચેતવે છે,

“થોડો વધે પનારો પછી જાત ખૂલસે,

 લોકો ઉપર ઉપરથી મિલનસાર લાગશે.”

અહીં મને જૂનો દોહો યાદ આવે છે,

જોઈને વહોરિયે જાત, મરતાં લગણ મેલે નહિં,

પડી પટોડે ભાત, ફાટે પણ ફીટે નહિં.

સારી ગઝલ લખવાનું કેટલું કઠીન છે, એ નીચેની બે પંક્તિઓમાં સમજાવ્યું છે,

“ડૂમો બની ઘૂંટાય ભીતર લાગણી સંજોગ વશ,

 તો પાંપણોની ધાર વચ્ચેથી ટપકવાની ગઝલ !”

આનાથી સારી રીતે કોણ સમજાવી શકે?

એકબીજાને અતિશય પ્રેમ કરતા બે જણ વચ્ચે કોઈવાર ગેરસમજમાં અબોલા થઈ જાય, પણ અહમ (EGO) વચ્ચે આવે તો કેવી પરિસ્થિતિ થાય, એનું બયાન આ શેરમાં છે,

“કોઈવેળા એ બને કે સાવ સામે હોઈયે,

 પણ હરફ ઉચારવું બહુ આકરું થઈ જાય છે.”

ગીતામાં ગમે તે કહ્યું હોય, પણ માણસને પોતાની મહેનતના ફળની ઇચ્છા હોય જ છે. આ વાત મહેશભાઈ આ શેરમાં સરસ રીતે સમજાવી છે,

“ફળ અને છાંયો સહજ, સહુને અપેક્ષિત હોય છે,

 આંગણાં વચ્ચે ખજૂરી કોઈને પોષાય નહિં !”

આજની પરિસ્થિતિનું સંપૂર્ણ ચિત્ર આ મત્લામાં આવી જાય છે,

“મહત્તા જોઈને માણસ હવે વ્યહવાર રાખે છે,

 વિકલ્પો એકબીજાનાં બધા તૈયાર રાખે છે.”

આજે backup અને alternative વગર કોઈપણ ક્ષેત્રમાં આગળ વધવું શક્ય જ નથી.

એક ગઝલમાં એમના સિધ્ધાંતો અન્ય અનેક લોકો કરતાં કેવી રીતે અલગ છે, એ વાત સમજાવતા મત્લામાં કહે છે,

“અમે સંબંધ સાથે લાગણીને જોડતાં શીખ્યા,

 પ્રથમ ખુદને મઠારી અન્યને ઢંઢોળતા શીખ્યા”

અને મક્તામાં કહે છે,

“તફાવત એજ છે મોટો અમારામાં ને તમારામાં,

 તમે અકબંધ રહી જીવ્યા અમે મન ખોલતાં શીખ્યા.”

ડો. મહેશ રાવલની ગઝલો વિષે લખવા બેસું તો પાનાના પાના ભરાઈ જાય, પણ હું જાણું છું કે કોમપ્યુટરમાં લોકો લાંબું લખાણ વાંચતા નથી, એટલે જેમને રસ પડ્યો હોય તે લોકો એમનું પુસ્તક વાંચે એવી ભલામણ સાથે રજા લઉં છું.

-પી. કે. દાવડા

………………….

છેકછાક જેવો હાંસિયામાં ડાઘ શેનો છે..!

ઠીકઠાક છે સઘળું તો આ રઘવાટ શેનો છે
છો સાવ હળવાં ફૂલ તો, આ ભાર શેનો છે !

તમને ગણાવો છો તમે સહુથી અલિપ્ત, તો
ભીની જણાતી આંખમાં તલસાટ શેનો છે

કોરી જ પાટી હો તમારા મન-વિચારની
છેકછાક જેવો હાંસિયામાં ડાઘ શેનો છે !

નહીં મોહ નહીં માયા ન કંઇ વળગણ કશાયનું
તો પ્રશ્ન એ છે કે, વિરોધાભાસ શેનો છે

ધારણ કરેલું ધૈર્ય આડંબર ન હોય તો
વાણી ને વર્તન બેયમાં ઉત્પાત શેનો છે

કરતાં નથી ક્યારેય જો તરફેણ કોઇની
મુઠ્ઠી વળેલાં હાથને આધાર શેનો છે !

ખોટું સ્વયં કરતા નથી, કરવા નથી દેતાં
તો સત્ય પ્રત્યે આટલો ધિક્કાર શેનો છે

©ડૉ.મહેશ રાવલ

……………………….

  ભૂલ્યા  કરું…..રમેશ પટેલ(આકાશદીપ) 

 

 

છું   વાર્તા  ને, જીંદગીને   વાર્તાથી  ગૂંથ્યા  કરું

જાતી  સરતી  જીંદગીની વાર્તા,   ભૂલ્યા  કરું

 

ઝૂમ્યા  જ   કરું, વાયરે  વાસંતી  કલશોરે  બધે

દાન  જ  દેતું  દૂર, કોક  જ તપતું, એ ભૂલ્યા કરું

 

ગમ્યા  જે   રંગો  બધાએ  પૂરી  રંગીલો   ફરું

કાબર-ચીતરી જાત થાતી જ જતી, એ ભૂલ્યા કરું 

 

થોડો   સાચો   અંદર  જ ; છૂપાવી  ડોકાયા  કરું

જે   દર્પણમાં  છદ્મવેશી   દીઠો  ભૂલ્યા  કરું

 

હો  બે નજરોના ;  સદા સરવાળા , એ રટ્યા કરું

ભૂલી  પ્રેમ ; છકી  જગે ટકરાશે, એ  ભૂલ્યા   કરું

 

દેતો  સંદેશા  ફરું,  થાજો  ફૂલ  સમા    જગે

ભાગ્યમહીં  છે  પથ્થરે પીસાવું  ભૂલ્યા  કરું

 

વંદન કર, મા ભોમ ને તું આકાશદીપ‘  ઝળહળી

છે  બંધન    મીઠડાં મોંઘાં, ના  એ ભૂલ્યા  કરું

રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

Read Full Post »

સુશ્રી સપનાબેનની ગઝલોમાં, સદા ઊર્મિઓ છલકાતી અનુભવાય છે. સંસારી જીવનના તમામ સંબંધો..દીકરીના માવતર સાથેના કે તેમના પોતાનાં સંતાન વિશે હોય..એ તેમની કલમે ,ગઝલ બની વહ્યાં છે. તેઓ સાહિત્ય સંમેલનમાં પણ સદા એક સહયોગી બની ચમકતાં રહ્યાં છે. આદરણીયશ્રી દાવડા સાહેબના આભાર સાથે, આ લેખ માણીએ..

સંકલન- રમેશ પટેલ(આકાશદીપ) 

સપના વિજાપુરાની ગઝલો

થોડા દિવસ પહેલા મને સપનાબહેને પોતાનું ગઝલોનું પુસ્તકસમીસાંજના સપના”. ભેટમાં આપ્યું. આજે એનું વાંચન પુરૂં થયું.

સપનાબહેનની ગઝલો સામાન્ય માણસના જીવનની આસપાસ રચાયલી છે. જીવનમાં આવતી આનંદ અને દુખની લાગણીઓ એમણે સરળ શબ્દોમાં વ્યક્ત કરી છે. એમની ગઝલોમાં ૠજુતા છે, aggression નથી. મોટાભાગની ગઝલમાં કોઈને કોઇ પંક્તિ, કમાનમાંથી વછૂટેલા તીરની માફક નિશાના ઉપર લાગે છે.

એમની ગઝલમાં પરદેશમાં રહેવાથી થતો વતન માટેનો અને કુટુંબ માટેનો ઝુરાપો છે, પ્રેમીઓની લાગણીની વાતો છે, પ્રેમભંગની પીડા છે, ખુદાને બંદગી છે, આમ અનેક વિષય એમની ગઝલોમાં નજરે પડે છે. એમની લેખન શૈલી સમજવા આપણે એમની ગઝલોમાંથી થોડી પંક્તિઓનો આસ્વાદ લઈયે.

શ્યામનાં સપનાં શીર્ષકવાળી ગઝલમાં બે પંક્તિઓ છે,

તેં કર્યા રસ્તા, હ્રદયમાં આવવા

 શ્યામ તો મેં આંખમાં ડેલી કરી.”

સાહિત્યામાં આંખોના ઝરૂખા, આંખોના દરવાજેથી, આંખોની જાજમ, વગેરે પ્રયોગો આ અગાઊ થયા છે, પણ ડેલીનો પ્રયોગ મને જ્યાં સુધી જાણ છે ત્યાં સુધી સર્વ પ્રથમ છે. ગામમાં રહ્યા હોય તેને આ ડેલી શબ્દ સમજાસે. દરવાજામાંથી તો માણસ જ પ્રવેશી શકે, પણ ડેલીમાંથી ગાડું અંદર આવી શકે. શ્યામ હવે એના હ્રદયમાં કાયમી મુકામ કરવા આવે છે તો એનો સરસામાન પણ સાથે હશે, એટલે એનું ગાડું અંદર આવી શકે એટલે આંખોમાં ડેલી બનાવી. પ્રતિકો દ્વારા સાહિત્યકારો આપણને દેખાય છે એના કરતાં ઘણું વધારે કહેતા હોય છે

બીજી એક ગઝલમાં પોતાના દુખ અને લાચારીનું બ્યાન આ પ્રમાણે કરે છે,

તરફડું હું બંધ ખૂણામાં, તું હસતો જાય છે

 અય ખુદા, હું માછલીને આખી દુનિયા જાળ છે.”

હે ખુદા હું જાળમાં ફસાયલી માછલીની જેમ તરફડું છું, આ જાળ આખી દુનિયા જેટલી વિશાળ છે, હવે મને તું એકલો જ આમાંથી બચાવી શકે એમ છે

સામાન્ય રીતે લોકો ઈશ્વર પાસેથીઅમે આ આપ, મને તે આપએમ માંગ માંગ કર્યા કરતા હોય છે, પણ એક ગઝલમાં સપનાબહેનમને આ ન આપ, મને તે ન આપએમ ન જોઈતી વસ્તુઓનું લીસ્ટ આપી રહ્યા છે. અને એમાં એક વિનંતી છે,

સંબધોએ ખૂબ છળ્યા છે,

સંબંધોનું વળગણ ના દે.”

સાંપ્રતિક સમયનું કેટલું મોટું સત્ય માત્ર બે પંક્તિઓમાં કહી દીધું છે

કેટલીકવાર ગેરસમજને લીધે સંબંધો ખરાબ થઈ જાય છે અને એને પાછા મઠારવાનું ખૂબ જ મુશ્કેલ થઈ જાય છે. થોડા સમય બાદ તો સંબંધ કેમ ખરાબ થયા એ વાત પણ ભૂલાઈ જાય છે. આવી મુંઝવણને વ્યક્ત કરતાં સપનાબહેન કહે છે,

વફામાં ખોટ ના તારી કે ના મારી છે,

 અલગ થયા માર્ગ શા કારણ ખુદા જાણે.” 

કેટલાક લોકો પાસેથી કેટલીક વસ્તુઓ મળવી લગભગક અશક્ય છે. આવા લોકો પાસેથી એ મેળવવાની આશા રાખવી એ મૂર્ખામી છે. આ વાત સમજાવતાં સપનાબહેન કહે છે,

નદી સૂકી પડી, જળની આશ તું રાખ મા,

 કદી બાવળ કને ફળની તું આશા રાખ મા.”

અને આ વાત વધારે મજબૂતાઈથી સમજાવવા કહે છે,

અડીખમ પર્વતો ખસવાની વાતો માનજે,

 મનુજ બદલાય એ પળની આશા તું રાખ મા.”

કેટલી સાચી વાત સહજમાં કહી દીધી છે

એક વાર છેતરાયા પછી કેવી લાગણી થાય છે તેનું વર્ણન કરતાં લખે છે,

કોઈનો વિશ્વાસ પણ પડતો નથી,

છે જખમ એવો કે એ ભરતો નથી.” 

એક ગઝલમાં સપનાબહેન કહે છે કે ચાંદની આખી રાત રોતી રહી, એનો પુરાવો છે સવારમાં દેખાતી ઝાકળ. બીજી એક ગઝલમાં કહે છે, પ્રેમમાં જો માલીકીનો ભાવ આવી જાય તો પ્રેમ સજા બની જાય છે, પણ પ્રેમમાં થોડી Space હોય તો અબોલા પણ રજા બની જાય છે

૨૦૦૯ થી ૨૦૧૪ સુધીના પાંચ વરસમાં લખાયલી આસરે ૨૦૦ જેટલી રચનાઓમાં આવી અનેક પંક્તિઓ મળી આવશે. સપના બહેનનો પુસ્તક ભેટ આપવા બદલ આભાર.

પી. કે. દાવડા

………………….

મારી એક ગઝલ…આજની વિશ્વ પરિસ્થિતિને નિહાળતાં…

 રમેશ પટેલ(આકાશદીપ) 

તો  કેવું ?.…  –ગઝલ

છંદ-તવીલ

લગાગા લગાગાગા લગાગા લગાગાગા

 

યુગોથી રમે આ જગ ધરી વેર ઉન્માદો

ભરી પ્રેમ છલકાવું સુખ સદા હું તો કેવું?

 

ભલું થાય સૌનું છે જ એમાં જગ ભલાઈ

સરે  ભાવ હૈયે  નીત શાણા  જ તો કેવું?

 

ભલે ને મળે થોડું જ પણ હોય હિતકારી

સંતોષ  ઉરે  ઠારે  જ  શાતા જ તો કેવું?

 

અવરના જ દુઃખે જો અનુભવાય એ દુઃખો

બને ધર્મ સાચો એ જ સૌનો જ તો કેવું?

 

રમે  કોડ  મનમાં  થાવું  તો પુષ્પ રે થાવું

મળે ભાગ્ય દેવા ફળ જ આ જન્મ તો કેવું?

 

વિધાતા થઈ જાયે જ આ જીંદગી ઝરણું

સજાવું  જ  હૈયે  લીલુડી ભાત  તો  કેવું?

 

રમું  માત  જેવું  આ   જગે  આશિષે તારા

ખુશ જ હું અને ખુશ ઉપરવાળો જ તો  કેવું?

 

મળે ભાગ એવા ‘દીપ વૃન્દાવને  વિહરી

પરમ પ્રેમમાં ગોપી સમ થવાય તો કેવું?

 રમેશ પટેલ(આકાશદીપ) 

Read Full Post »

વેરઝેરનાં માઠાં પરિણામ થકી આજે સૌ ત્રસ્ત છે. ગુજરાતના અનામત આંદોલને…રાજકિય સ્થિરતાને જોખમમાં મૂકી દીધી છે. ઉજળિયાત કોમમાં અસંતોષનું મુખ્યકારણ, મોંઘાદાટ ભણતરબાદ આજીવિકાના સાધનોનો અભાવ છે. હવે બાપોતી ધંધા કે મિલકતથી પોષાતું જીવન સમાપ્ત થતું જવાથી, એક પેઢીતો ઢસેડાકરી જીવી ગઈ, પણ નવી જનરેશન ,રાજકીય ઢંઢેરાની પોકળ વાતોથી, હવાઈ કિલ્લ્લાઓથી ઉબ આવી ગઈ છે. અત્યારે અનામત એ જાતિજાતિના સમીકરણોને બદલે..હતાશાથી જન્મેલ આક્રોષ છે..જે કાયદાની વાતોથી દબાઈ જાય,એવી આશા હવે ઠગારી થશે, એવું અનુભવાય છે.પ્રશ્નના નિકાલ માટે ‘સદભાવના’ થી સાથે બેસી કઈંકતો કરવું જ પડશે..એ તાતી જરૂર છે..પક્ષાપક્ષીનો ખેલ નથી.

રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

સદભાવના….રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

 

વેરની  આતશ  ભભૂકતી   હોય   તો

રાખ  થાશે  સમૃધ્ધિ  જ  પળવારમાં

 

અસ્ત્ર  ને   શસ્ત્ર  સંગે  રમે  વૃત્તિઓ

ઘોળતાં આજ વેર વિષ જ ઉધારમાં

 

છળકપટથી  ધરી આ ખુમારી  ઉરે

વિશ્વ  થાતું  જ  દુઃખી  મહાખારમાં

 

છે જ તૂટ્યા જ વિશ્વાસ દિલના  હવે

દોડતા   થાવ   ભેળા  સદાચારમાં

 

બંધનો  પ્રેમનાં  જ સુખ દેશે સદા

ખુદ  હસીએ અભયના રણકારમાં

 

ધર્મ સૌનો શિખવતો જ સદભાવના

એજ  છે નાણું રે  સાચું વ્યવહારમાં

રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

Read Full Post »

શ્રી અનિલભાઈ ચાવડા…એટલે ગુજરાતી સાહિત્ય પ્રેમીઓના નવયુવાન લાડકા કવિ. કવિ સંમેલન હોય ને, તેમની આગવી છટાથી, આગવા કાવ્ય માધુર્યથી છલકતી પંક્તિઓ વહે…ને સૌના મુખે શબ્દ રમે..વાહ કવિ! આનાથી મોટો ઈલકાબ શું જોઈએ કવિને! અમે તો શ્રી અનિલભાઈ સાથે સ્નેહ તાંતણે ગુંથાયેલા છીએ…શ્રી દિલીપભાઈ ગજ્જર(યુ.કે.)એ આપેલ આ મીઠી યાદ આ લેખ સાથે તાજગી બક્ષી ગઈ…આતો અમારા અનિલભાઈની વાત લઈ શ્રી દાવડાજી દોડી આવ્યા….

શ્રી રમેશભાઈ, આપને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન ..
 
 
આ સાથે બ્લોગ પર આપનું ગીત રજુ કર્યું છે . ..રજૂઆત યુવાન કવિ અનીલ ચાવડા એ લખી આપેલ મારા ઉમેરા સાથે …
શુભેચ્છા સહ દિલીપ

શ્રીપી.કે.દાવડાજીની ‘મળવા જેવા માણસ’ની આ શ્રેણીમાં …માણવા જેવા કવિ..ગઝલકાર ને મળવા ચાલો અધીરા થઈએ…

સંકલન-રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

anil_chavda

મળવા જેવા માણસ – ૪૭ – શ્રી અનિલ ચાવડા

અનિલભાઈનો જન્મ ૧૯૮૫માં સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના લખતર તાલુકાના કારેલા ગામમાં થયો હતો. એમના પિતા માત્ર ત્રીજા ધોરણ સુધી ભણેલા હતા અને માતા નિરક્ષર. અનિલભાઈના જન્મ સમયે અને ત્યારબાદ ઘણાં વર્ષો સુધી તેમના માતા-પિતા ખેતમજૂરી કરી જીવન ગુજારતા રહ્યા. કોઈ વાર ગામમાં મજૂરી ન મળે તો બીજા ગામમાં જઈ મજૂરી કરવી પડતી, આ સમય દરમ્યાન કોઈના ઢોર બાંધવાની ગમાણમાં કે ગામના બસસ્ટોપમાં પણ સૂઈ રહેવું પડતું. શિયાળાની કડકડતી ઠંડીમાં પણ આવું જીવન વ્યતિત કરવું પડતું.

આવી કારમી ગરીબીમાં પણ અનિલભાઈના માતા-પિતાએ નિશ્ચય કર્યો કે અમારે અમારા દીકરાને ભણાવવો છે, જેથી એણે અમારા જેવું જીવન વ્યતિત ન કરવું પડે. સંજોગો અનુસાર અનિલભાઈનું પ્રાથમિક, માધ્યમિક અને હાઈસ્કૂલનું શિક્ષણ અલગ અલગ ગામમાં, અલગ અલગ શાળાઓમાં થયું. કેટલાંક વરસ એમને બોર્ડિંગમાં રહીને અભ્યાસ કર્યો. અભ્યાસ પ્રત્યે થોડી પણ અરૂચિ દર્શાવે ત્યારે એમના માતા એમને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દેતા કે ભણીશ નહિં તો જિંદગીભર અમારી જેમ મજૂરી કરીશ. અનેક કઠણાઈઓ વેઠી, અનિલભાઈએ ૨૦૦૦માં S.S.C.ની પરીક્ષા પાસ કરી. અગિયારમું અને બારમું ધોરણ એમણે અમદાવાદની બે અલગ અલગ શાળાઓમાં ભણી ૨૦૦૨માં H.S.C.ની પરીક્ષા પાસ કરી. આ સમય દરમ્યાન વેકેશનોમાં મજૂરી કરી શાળાના ખર્ચ જેટલું કમાઈ લેતા. ૨૦૦૨થી ૨૦૦૫ દરમ્યાન અમદાવાદની એચ. કે. આર્ટ્સ કોલેજમાંથી B.A.ની ડીગ્રી પ્રાપ્ત કરી. ત્યારબાદ સરસપુર આર્ટ્સ એન્ડ કોમર્સ કોલેજમાંથી ૨૦૦૭માં M.A.ની ડીગ્રી મેળવી. ૨૦૦૮માં B.Ed.ની ડિગ્રી પ્રાપ્ત કરી. ૨૦૦૯માં એમણે ખાનપુરની ભવન્સ કોલેજમાંથી જર્નાલિઝ્મનો કોર્ષ કરી અભ્યાસની સમાપ્તિ કરી.

આ અભ્યાસકાળ દરમ્યાન પણ ૨૦૦૫-0૬થી અનિલભાઈ નવભારત સાહિત્ય મંદિરમાં નોકરીએ લાગી ગયેલા. આજે પણ તેઓ ત્યાં જ નોકરી કરી રહ્યા છે.

અનિલભાઈના લગ્ન ૨૦૧૧માં, રંજનબહેન સાથે થયા હતા. આજે દંપતીને એક પુત્ર છે.

anil_chavda_2

                      

અભ્યાસ દરમ્યાનના કપરા સમય દરમ્યાન પણ માસરસ્વતીની એમના ઉપર કૃપા હતી. બહુ નાની ઉંમરથી તેઓ સાહિત્યસર્જન કરતા રહ્યા અને કવિતા લખવાનો આ શોખ એટલી હદે હતો કે એમનો એક મિત્ર પોતાની પત્નીને મોકલવાનો પત્ર એમની પાસે લખાવવા આવતો તો એમા પણ કવિતા લખી નાખતા. એમને પોતાને એક છોકરી પ્રત્યે આકર્ષણ થયેલું ત્યારે એને જે પત્ર લખતા એમાં પણ કવિતા તો ખરી જ. અમદાવાદમાં મળતી બુધસભા, જે ધીરુભાઈ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે અને આજે પણ નિયમિત ચાલે છે તેમાં, અને શનિસભા, જે ચિનુ મોદી દ્વારા ચલાવવામાં આવતી હતી, જે આજે બંધ છે, તેમાં, જ્યાં ચિનુ મોદી, ધીરુ પરીખ, લાભશંકર ઠાકર, માધવ રામાનુજ, રઘુવીર ચૌધરી, શોભિત દેસાઈ અને અનિલ જોષી જેવા નામાંકિત કવિઓ પણ આવતા, તેમાં અંકિત ત્રિવેદી, અશોક ચાવડા, ચંદ્રેશ મકવાણા, ભાવેશ ભટ્ટ વગેરે યુવાન કવિઓ આવતા, જેમાં અનિલ ચાવડા પણ પોતાની કવિતાઓ રજૂ કરતા રહેતા.

આજે ત્રીસ વર્ષની નાની વયે પણ એમના સાહિત્યસર્જનના વ્યાપને લીધે, સાંપ્રત ગુજરાતી સાહિત્યના પ્રવાહમાં તેમની હાજરીની નોંધ લેવાય છે. તાજેતરમાં એમને એમના ગઝલસંગ્રહ ‘સવાર લઈને’ માટે સાહિત્ય અકાદમી – દિલ્લી દ્વારા ગુજરાતી ભાષા માટેનો ‘યુવા પુરસ્કાર’ અર્પણ કરવામાં આવ્યો છે. ૨૦૧૦ માં એમને ગુજરાત સરકારનો ‘યુવાગૌરવ પુરસ્કાર’ સાંપડ્યો અને તે જ વર્ષમાં I.N.T. ઇન્ડિયન નેશનલ થિયેટર – મુંબઈ) દ્વારા અપાતો ‘શયદાએવોર્ડ’ પણ તેમને અર્પણ થયો. ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદનું ૨૦૧૨-૨૦૧૩નું ‘તખ્તસિંહ પરમાર પારિતોષિક’ મેળવનાર અનિલભાઈએ ગદ્યસ્વરૂપોમાં કલમ અજમાવી, પ્રસિદ્ધ વાર્તામાસિક ‘મમતા’ સંચાલિત વાર્તાસ્પર્ધાનું પ્રથમ પારિતોષિક પણ મેળવ્યું છે. હાલમા ‘સંદેશ’ અખબારમાં તેમની કટાર ‘મનનીમોસમ’ પ્રગટ થઈ રહી છે.

anil_chavda_3

                                             

                             (યુવા ગૌરવ પુરસ્કાર)

એમનું સર્જન કવિતા, વાર્તા, નિબંધ, અનુવાદ, સંપાદન એમ વિવિધ સ્વરૂપે જોવા મળે છે. એમના સાહિત્યમાં યોગદાનનો અંદાઝ આપું તો એમનો એક કાવ્યસંગ્રહ, એક લઘુવાર્તાઓનો સંગ્રહ અને એક નિબંધસંગ્રહ પ્રસિદ્ધ થયા છે. એક સહિયારું કાવ્યસંગ્રહનું પુસ્તક અને પાંચ સંપાદનોનાં પુસ્તકો પણ છપાઈ ચૂક્યાં છે. એ ઉપરાંત એમણે ૧૯ પુસ્તકોનો અનુવાદ પણ કર્યો છે.

પોતાનાં કાવ્યસર્જન વિશે અનિલભાઈ કહે છે, “કવિતા સથેનો મારો સંબંધ માત્ર લોહીનો નથી, પરસેવાનો પણ છે. કારણ કે હું સાવ સાદા-સામાન્ય ખેડૂતનો દીકરો. રોજનું કમાઈને રોજ ખાનારા કામદારનો છોકરો. નાનપણથી શબ્દને ઘુંટતો રહ્યો, અને એ શબ્દ કવિતા સુધી લઈ જશે એવી કલ્પના પણ નહોતી.”

સાહિત્યસર્જનમાં એમની વિશેષ પહેચાન ગઝલકાર તરીકેની છે. અનિલભાઈ કહે છે, “ગઝલ મારા ભાવોને, મારા વિચારોને, મારી મનોસ્થિતિને વ્યક્ત થવા માટે વધુ માફક આવે એવું સ્વરૂપ છે.” એમની કવિતાઓમાં પ્રકૃતિનું વર્ણન ધ્યાન ખેંચે એવું છે. આ અંગે તેઓ કહે છે, “પ્રકૃતિ સાથે નાનપણમાં જીવ્યો છું. જે પ્રકૃતિ સાથે જીવ્યો છું એ પ્રકૃતિએ, મને ઘણી બધી બારીઓ ખોલી આપી છે. મારા શબ્દોને વહેવા માટે પ્રકૃતિએ રસ્તો કરી આપ્યો છે.”

વર્તમાનપત્રોમાં કોલમ લખવા માટે નિખાલસતાથી કહે છે, “લેખન જરૂરિયાતને આધીન અને ફરમાયશને આધીન રહીને પણ થાય છે. છાપાંમાં કોલમ લખવાથી મને પૈસા મળે છે. જે મારી જરૃરિયાત પણ છે.”

એમનાં લખાણોની તમારે ખરેખરી મજા માણવી હોય તો તમારે એમની વેબસાઇટ http://www.anilchavda.com/ ની મુલાકાત લેવી પડશે. તમને એમની વેબસાઇટ જોવાનું મન થાય એટલા માટે અહીં થોડા નમૂના રજૂ કરું છું.

anil_chavda_4

નીચે આપેલી પ્રત્યેક બે પંક્તિઓ આખેઆખી વાત કહી જાય છે અને તે પણ બહુ વેધક રીતે.

(૧) બેઉં ભેગાં મોકલીને આમ ના ગૂંચવ મને તું,     સુખ અને દુઃખની વચાળે કોઈ રેખા પાતળી મૂક.

(૨) એકદમ ગંભીર એવા હાલ પર આવી ગયા.      ડૂસકાંઓ પણ બરાબર તાલ પર આવી ગયાં.

(૩) જેને ડૂબાડી શક્યા નૈં કોઈ સરવર કે નદી-દરિયા,     એવી ઇચ્છાઓ ડૂબી ગઈ આપમેળે ઢાંકણી લઈને.

(૪) સાચ્ચું પડવું હોય તો તું આવજે નહિતર નહીં,      સ્વપ્નને મોઢા ઉપર ચોખ્ખું જ પરખાવી દઈશ.

(૫)  સંપ માટીએ કર્યો તો ઇંટ થઈ,   ઈંટનું ટોળું મળ્યું તો ભીત થઈ.

અનિલભાઈની કલમે હજી આપણને ઘણું બધું મળવાનું બાકી છે.

-પી. કે. દાવડા

Read Full Post »

« Newer Posts - Older Posts »