Feeds:
પોસ્ટો
ટિપ્પણીઓ

લાલજીને વ્હાલા હિંડોળા..

આકાશદીપ

બ્રહ્મ સત્ય…

ભારતીય સંસ્કારિતાનો પાયો વેદ છે. માનવજાતના સૌ પ્રથમ ગ્રંથ તરીકે ‘ઋગવેદ’ ને સ્વીકૃતિ મળેલી છે. ડાકોરમાં કમળાકાર માત શારદાનું મંદિર , દ્વારકાના જગદગુરુ શંકરાચાર્ય

દ્વારા નિર્મિતમાં, ‘ઋગવેદ’ ની પ્રત ગોખમાં રાખેલી છે, એના દર્શનથી એક અહોભાવ અંતરે ઝબકે છે. અગ્નિવેદના પ્રથમ સૂક્તમાં ‘સત્ય’ શબ્દ પ્રયોજાયો છે…ઋષિના ઉદગાર…

અગ્નિર્હોતા કવિક્રતુઃ

સત્યઃ ચિત્રશ્રવસ્તમઃ!

દેવો દેવેભિઃ આગમત।।

(ઋગવેદ૧,૧,૫)

ઋષિ કહે છેઃ કવિની પ્રતિભા ધારણ કરનાર, દેવોનું આવાહન કરનાર, સત્ય(વિશ્વાસપાત્ર), અત્યંત સુંદર અને કીર્તિમાન એવા અગ્નિદેવોને સાથે લઈને અગ્નિ (અમારા યજ્ઞમાં) ઉપસ્થિત થાય.

ઉપનિષદના પ્રાણવાન મંત્ર..સત્ય માટે આજે પણ ઊર્જા પ્રદાન કરે છે.

સત્યમેવ જયતિ નાનૃતમ।

સત્યં વદ ધર્મ ચર

 સત્યં બ્રહ્મ

સત્યં જ્ઞાનં અનંતં બ્રહ્મ

…….

ઉપનિષદનો એક મહામંત્ર-

આકાશશરીરં બ્રહ્મ।

સત્યાત્મ પ્રાણારામ મનાઅનંદં।

ઈતિ પ્રાચીનયોગ્ય ઉપાસ્સ્વ॥

(તૈત્તિરીય ઉપનિષદ ૧,૬)

ઋષિ વદે છે.. બ્રહ્મનું શરીર આકાશ જેવું છે. બ્રહ્મનો આત્મા સત્ય છે. એ બ્રહ્મ બધા જ પ્રાણોનું વિરામસ્થાન છે. એ બ્રહ્મ મનને આનંદ આપનારું અને શાંતિથી ભર્યું ભર્યું છે. એ 

બ્રહ્મ અવિનાશી છે . એમ સમજીને હે પ્રાચીનયોગ્ય, તું એ બ્રહ્મની ઉપાસના કર.

આધાર- ‘ટહુકો ‘ ..ગુણવંત શાહ

……………….

અષાઢમાં લાલજીને પ્રેમે હીંડૉળે ઝુલાવવાની મજા કઈંક ઓર છે. ભારતની પુણ્યભૂમિ પર અવતાર લઈ , સદા   ંઆપણ ને ેઆનંદ ઝુલે ઝુલાવતા, લાલજીને આજે હૈયે ઝુલાવી ગાઈએ..

રે  લાલજી   ને  વ્હાલા  હીંડોળા…..રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

 

  રે    ઢોલ   વાગે ને  ઊડે  ગુલાલ

  બાંધ્યા  અમે    ચાંદી હીંડોળા

  ઝૂલો   ઝુલાવું   રે   ભરી  ભાવ

  રે  લાલજી  ને  વ્હાલા   હીંડોળા

 

  આંગણ પધારજો અષાઢી નોમજી

દે  ગોવર્ધન     તેડાં    ઠાકોરજી

  હીંચો હરિ હરખથી    ઊંચે રે ડાળ

   રે  લાલજી  ને   વ્હાલા  હીંડોળા

 

  આવી છે શુક્લા   શ્રાવણની   નોમજી

  દે છે  સાદ  ઘેલાં  રાણી રે યમુનાજી

  ઝૂલાવું  જઈ  ઊંચે  કદમની  ડાળ

  રે   લાલજી  ને  વ્હાલા  હીંડોળા

 

  હીંચે  જ  વૃન્દાવન  ને હસે  માવડી

  નાચો રે મોરલા   થનગન   રૂપાળા

  સ્નેહની   અમે  બાંધી  અમે …

View original post 189 more words

 ( ૧૮ જૂન, ૨૦૨૨)

 

 

અમેરીકાના કેલિફોર્નિયામા કથક રંગમંચ પ્રવેશ સમયે અદ્દભૂત પ્રતિસાદ મેળવતાં કુ.ખુશી પટેલ.

 ( ૧૮ જૂન, ૨૦૨૨)

કેલિફોર્નિઆ, ઓરેન્જ કાઉન્ટી , ફૂલરટન – કેમ્પસ થીએટરમાં, ગુરુ- શિષ્ય પરંપરાથી ખ્યાત , ભારતીય શાસ્ત્રીય કથક નૃત્યની પ્રસ્તુતી માટે – ખુશી પટેલના રંગ મંચ પ્રવેશનું ભવ્ય આયોજન , શંકરા નૃત્ય એકેડમીના સંસ્થાપક આરતી માણેક / વિશ્વ ખ્યાત ગુરુ અભય મિશ્રાજીના આશિષ સાથે, શ્વેતા અને ચંદ્રેશ પટેલ દ્વારા પ્રસ્તૃત થયું. 

 

  ભારતીય સંસ્કૃતિ એટલે અનેક કળાઓનો ભંડાર. શિશુવયથી જ ખુશીની નૃત્યકળા પરત્વેની ચાહત જોઈ, ઉત્તર ભારતીય ‘બનારસ ઘરાના’ની શાસ્ત્રીય તાલીમ માટે માતા શ્વેતાએ રસ લીધો. શિસ્ત , ધૈર્ય , સમર્પણ ને ઉપાસના સાથે મહત્વાકાંક્ષી ખુશીએ, અભ્યાસની સાથે સાથે ,લગાવથી અવિરત સાધનાથી પોતાની પ્રતિભા પાંગરી દીધી. મહામારી કોરોના ને પગમાં ફેક્ચર વગેરેના વિઘ્નો છતાં , પડકારો ઝીલતાં નવ વર્ષમાં કથક કલાનાં ત્રણે અંગો, ખુશીએ કૌશલ્યપૂર્ણરીતે આત્મસાત કર્યાં. 

 

 થીએટરના પ્રવેશ દ્વારે ને પ્રસ્થાન ગેલેરીમાં, શ્વેતા, વિતલ ,બીના અને ભાવિકાએ વિશિષ્ટ રીતે સજાવટ ને સુશોભનથી અનેરું આકર્ષણ કરતી સજાવટ કરી, ખુશીની ભવ્ય કથક શૈલી મુદ્રાની તસ્વીરો , ટીવી ડીસપ્લે ને દર્શનીય મૂર્તિઓ , પધારેલ મહેમાનો માટે યાદગાર તસ્વીર સ્થળ બની ગઈ ને ઈંતઝારીથી સૌને ભરી દીધા.

        

   કથક નૃત્ય કલા એટલે સંગીત , લય ,તાલનો ત્રિવેણી સંગમ. કથક એટલે કહેવાની કલા..જેની પ્રસ્તુતિ એટલે…. એક આગવી છટા અભિવ્યક્તિ,

ત્રિતા- રીધમીક ફૂટવર્ક નાટ્ય- પ્રસંગની કલામય રજૂઆત. દીપ પ્રાગટ્ય ને વિઘ્નહર્તા દેવા ને ગાયત્રી મંત્રની પ્રાર્થના સહ, ગુરુજી અભયમિશ્રા / આરતી માણેકે

સંગીતજ્ઞ ટીમ -નીલ કુમાર, રવિન્દ્ર દેવ, આકાશ પૂજારા અને સિતારવાદક દવે કીપ્રીઆની સાથે , સુમંગલ સંગીતથી થીએટરને કથક તાલથી ગુંજતું કરી દીધું.

 

  સુસ્વાગતમ્ આવકાર સાથે ઉદઘોષક મોટી બહેન જાનકી પટેલ અને શૈલજા ભગતે , કાર્યક્રમનો શુભારંભ કરતાં – ખુશીને આવકારતાં કહ્યું કે…

 

સ્વયંમ્ તારલા બની ઝબકે તો , રાત કેમ રઢિયાળી ના બને? 

 

ફીર એક બાર સુહાની શામ આયી 

ઢેર ખુશિયાઁ , ખુશીકે સંગ આયી. 

 

   શૈક્ષણિક કાર્કિર્દીમાં , રીવર સાઈડ કાઉન્ટી એજ્યુકેશનલ બોર્ડ દ્વારા, હાયર સેકન્ડરીમાં પ્રથમ સ્થાન માટે પુરુષ્કૃત , પ્રતિભા માટે સન્માનિત ખુશીએ.. 

 

  પ્રથમ વંદના માટે નટરાજ શિવની આરાધના સાથે, કથક રંગમંચ પર ગૌરવ પ્રવેશ કર્યો.  તાલીઓના ગડગડાટથી થીએટર હર્ષવિભોર બન્યું. લય , નૃત્ય અને દર્શનીય અભિનયથી, ગંગા- અવતરણ, ડમરું , તાંડવ નૃત્ય સાથે અદ્ભૂત શિવ દર્શનાથી સોને ખુશીએ મંત્રમુગ્ધ કરી દીધા.

 

 નૃત્ય પૂર્વે ..ખુશીએ જે રીતે શૈલીની વિશેષતા , કથકના તાલ અને રાગની માહિતીની સાથે સાથે,એક પછી એક , એકલવીર રીતે , કાર્યક્રમની સોલો પરફોરમન્સ પ્રસ્તુતિએ, સાધના , ખંત , પરિશ્રમની એક આગવી પ્રતિભાની ઝાંખી કરાવી, 

 

  ડો. પુરુ દધીચિ દ્વારા કોમ્પોઝીટ – જમુના કે તટ પર- કૃષ્ણની બાળ લીલા, નાગ દમન ને ગોપી ભાવ હોયકે યોગેશ્વર ભૂમિકા – કથક શૈલીમાં મનભાવન પ્રસ્તુતિ કરી અમીટ છાપ ખુશીએ છોડી.

 

 ખુશીની કલાને વહાલથી વધાવતાં , ગુરુજી અભય મિશ્રાએ , કાર્યક્રમની શિરમોર આઈટમ- પંડિત બીરજુ મહારાજ દ્વારા કોમ્પોઝીટ -નૃત્ય નાટિકા ‘ મા દેવી દુર્ગા’ માટે , વિશેષ પરિધાન ને રાગ મિશ્ર શંકરા , તાલ- કેહેરવા, ૮-બીટ્સ માટે ખુશીને આમંત્રણ આપ્યું.તેનાથી દર્શકો ખૂબ જ અભિભુત થયા.

            વેશ પરિધાન, મેકઅપ-દરેક આયટમ માટે સહયોગ દેનાર- નીલજા ભગત, શૈલજા ભગત ને સ્મીતા એન. ની ભૂમિકાની પણ પ્રસંશા પાત્ર બની.

 

થીરકંત પૈર , બજે ઘૂંઘરું ઝંકારા 

કથક સંગીત, ‘આકાશદીપ’ મંગલકારા.

 

   સ્ફૂર્તિ, ઊર્મિલતા, ભાવ મુદ્રા ને અભિનયથી નૃત્ય નાટિકા થકી , સૌને સાક્ષી ભાવમાં ખુશીએ ઝુલાવી દીધા. પ્રવાહક તબલા સંગીત , ધા ધીન ધીન્નાને ગુરુજી અભય મિશ્રા/ આરતી માણેકના પ્રભાવક સ્વરથી દર્શકો એક  અનેરો રોમાંચ અનુભવ્યો.

 

  હવે જેની આતરુતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છીએ, એની રજૂઆત કરતાં જાનકીએ કહુયું – ખુશી ખૂબ જ ઉત્તેજિત છે એ આયટમ છે- 

 

 અત્યારે ઉપસ્થિત નાનાજી રમેશદાદા (આકાશદીપ) રચિત – રાગ પીલુ આધારીત ગીત- ‘કાનુડા .. તારી પ્રીતની વાતો ના અજાણી’ ની ગાયક નીલ કુમાર સાથેની/

ગુરુજી દ્વારા કોમ્પોઝીશનની જીવંત પ્રસ્તુતિ.

 

  ગોપીનો ઈંતઝાર, રાધા- કૃષ્ણના દિવ્ય પ્રણય ભાવ અને રાસલીલાની છટાને , ખુશીએ અભિનય નૃત્યથી મનમોહક રીતે પ્રસ્તુત કરી. રોમેરોમથી હર્ષ અનુભવતા , સૌ દર્શકોએ ઊભા થઈ તાલીઓના ગડગડાટથી ખુશીને વધાવી લીધી.

 

  તરાના, તીન તાલ, દ્રુત લયની પ્યોર કોમ્પોઝીશન, ફાસ્ટ ટેમ્પો , ભાવ મુદ્રા ને નૃત્યકલાની ઉપાસનાનો ખુશીનો સોલો કથક મહોત્સ્વ, ભારતીય ધરોહરનું એક યાદગાર સંભારણું બની ગયું. તથા વેશ પરિધાન, મેકઅપ-દરેક આયટમ માટે સહયોગ દેનાર- નીલજા ભગત, શૈલજા ભગત ને સ્મીતા એન. , અંકિતા ચેટરજીની ભૂમિકાની પણ પ્રસંશા પાત્ર બની. 

 

અંતમાં , ચંદ્રેશ/ શ્વેતા અને રમેશભાઈ પટેલ (આકાશદીપ) અને સવિતાબેન પટેલ સૌએ આભાર દર્શનમાં આત્મિયતા છલકાવી ,ખુશીને અભિનંદન આપી સૌને પોતિકા બનાવી દીધા.

    

  સમારોહ અંતે શ્રીમતિ આરતી માણેક અને ગુરૂજી શ્રી અભયશંકર મિશ્રાના આશિર્વાદ કુ.ખુશી માટે જીવન સંભારણું બની રહેશે, શ્વેતાબેન તથા ચંદ્રેશભાઈએ ખુશીની કથક યાત્રા તથા સંસ્મરણ યાત્રાનો પરીચય કરાવ્યો. આ પ્રસંગે શ્રીમાન સુરૂ માણેક,વાસુ પવાર, જગ પુરોહિત, તેમજ ગુજરાતી સિનીયર ફ્રેન્ડ સર્કલ ( GSFC ) ના જીતુ પટેલ,ગુણવંત પટેલ, દુષ્યંત પટેલ, ભાનુ પંડયા તેમજ ચંદ્રિકા મિસ્ત્રી,લતા શાહ,તારાબેન પટેલ,ગીતાબેન પટેલ વગેરે  સભ્યોની હાજરી ધ્યાનાકર્ષક રહી હતી. 

 

 ગુજરાત ટાઈમ્સ અને ગુજરાત દર્પણ ના પ્રતિનીધી કાન્તિ મિસ્ત્રી,હર્ષદરાય શાહ સૌએ ખુશીને શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી. અતિ આનંદીત એવા આ પ્રસંગના સમાપન બાદ સૌ ભાવકો પ્રિતિભોજ સાથે વિરામ પામ્યા. ભવ્ય આયોજન માટે સમગ્ર ટીમ અભિનંદન ને પાત્ર રહી.

                                                                                ( માહિતી:-હર્ષદરાય શાહ અને તસ્વિર:કાન્તિભાઈ મિસ્ત્રી,કેલિફોર્નિયા )

આકાશદીપ

૧૬ જૂન ..જન્મ દિવસે ..સૂરજદાદાની શાખે ,વહેલી સવારે , પરમેશ્વરની અપાર કૃપા માટે ભક્તિ વંદના સાથે, સ્વજનો મિત્રોના સ્નેહ ભાવ ઝીલ્યા. સમયની કપરી કસોટી મહામારી દ્વારા થઈ રહી છે, આરોગ્ય જળવાય એ મોટી પ્રસાદી સૌને અનુભવાય. .અમે સૌ કુટુંબીજનો એ માટે ભાગ્યશાળી રહ્યા છીએ. વડીલોના આશીષ , રસ સભર વાંચનથાળ ને ઘર આંગણે ડુંગરમાળાના દર્શને, અંતર અજવાળું ઝબકતું રહ્યું. આવો સૌના સ્નેહને વધાવતાં ગાતા રહીએ….

સ્નેહેસંભારુંસ્વજન

જન્મદિનઝૂમેવતન

રામજીનેરાખીખુશદિલડુંરેગાતું

..કે વાયરા લાવ્યા છે મીઠી મી તું

…..

જન્મદિન કિનારા થઈ ભીંજે…..

ઝગમગ ઝગમગ દીઠા અમે તો

સ્વપ્ન મહીં અજવાળા

હસી ખુશીના ફૂલો લઈને

મહેકે મિત્ર રૂપાળા

કંકુવરણી ખીલી જ પ્રભા આ

સ્વજન સંગ હું પ્રાથું

માગું જ ખુશી મિત્ર જગતની

પ્યાર મુબારક ઝીલું

પવન સપાટા ભાવ અંતરના

સંગ જ સાગર નૈયા

જન્મદિન કિનારા થઈ ભીંજે

ચીતરું ભાત સવૈયા

વિશાલ નભ સમ હૈયાં હરખીલાં

દઉં ઋણ સભર સંદેશા

પરમ વિનયે ગાઉં પ્રેમ સંગમાં

પૂરે ઈશ અભિલાષા

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

કે વાયરા લાવ્યા છે મીઠી…

View original post 19 more words

સ્વ. ડો. કનક રાવળ

સાદર – વતન ગુજરાતની પુણ્યવંતી પેઢીના સૂત્રધાર.

ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય

૧૯૩૦ – ૨૦૨૨

જીવનમંત્ર

વર્તમાનમાં જીવન
“Yesterday was History,
tomorrow is a Mystery
but today is God’s Gift”

જન્મ

૯, ફેબ્રુઆરી – ૧૯૩૦, અમદાવાદ

અવસાન

૩, જૂન – ૨૦૨૨, પોર્ટ લે ન્ડ , ઓરેગન, યુ.એસ.એ.

કુટુંબ

માતા – , પિતા – રવિશંકર ( કળાગુરૂ)
પત્ની – ભારતી, પુત્રો

યુવાન વયે – પત્ની ( ભારતી સાથે )

શિક્ષણ

૧૯૫૧ – બી. ફાર્મ ( અમદાવાદ)
૧૯૫૩ – એમ. ફાર્મ ( મિશિગન )
૧૯૫૬ – પી.એચ.ડી. ( આયોવા )

વ્યવસાય

વિવિધ કમ્પનીઓમાં ફાર્મસ્યુટિકલ ક્ષેત્રમાં સંશોધન, અને સંચાલન.
છેલ્લે – વાઈસ પ્રેસિડન્ટ – બ્લોક ડ્રગ કમ્પની

તેમના વિશે વિશેષ

  • વ્યવસાય ઉપરાંત ગુજરાતી સાહિત્ય – ખાસ કરીને ઈતિહાસમાં વિશેષ રસ
  • તેમના પિતા ગુજરાતમાં કળાશિક્ષણના આદ્ય પ્રણેતા
  • તેમના ભાઈ સ્વ. કિશોર રાવળ – પ્રથમ ગુજરાતી ટાઈપ પેડના સર્જક , પ્રથમ ગુજરાતી વેબ સાઈટ ‘કેસૂડાં’ના તંત્રી
  • ત્રીસેક વર્ષથી હ્રદયની બિમારીને કારણે ‘પેસ મેકર’ અને…. આનંદ મંગળ સાથે જીવન વ્યતિત કર્યું .
  • કુમાર, ગુર્જરી ડાઈજેસ્ટ માં લેખ…

View original post 21 more words

પ્રભુતામાં પગલાં..’ Goladen jubilee anniversary.

 

લગ્ન તિથિ…પ્રભુતામાં પગલાં પાડ્યાં યુગલ સવિતાબેન અને રમેશભાઈ – મે માસની ૧૯મી તારીખ સન ૧૯૭૨થી ૨૦૨૨ ના રોજ, પરમ કૃપાળુંની કૃપાથી ૫૦ વર્ષ  એટલેકે નશીબવંતી  ‘ Goladen jubilee anniversary’. સવસ્થ રીતે ઉજવવા સદભાગી થયા. માવતર, કુટુંબીજનો , પરિવાર અને મિત્રો સંગે , સંસાર અને સમાજ સાથે સરલતાથી , રણછોડરાય ભગવાનની કૃપાથી જીવન નૌકા હંકારી. સમય ને સંજોગો સાથે તાલ મીલાવી બંને એકબીજાના વિશ્વાસે સથવારે, સંતાનોના વિકાસમાં ફળીભૂત થયા એનોઆનંદ છે. દોહિત્ર પરિવાર સાથે સિનિયર સીટીજનની પણ મનભરી મજામાણી… સૌની સ્નેહ શુભેચ્છાઓ બદલ અંતરથી આભાર સાથે સૌને જય યોગેશ્વર..જય અંબે.

 રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

સથવારે શોભ્યાં આંગણ ઉપવન

ઝીલી ટહુકો ટહુંકાવું રે મન

 

અનુભવે  ખીલવ્યાં  રે  ઓરતાં

ઝૂલ્યાં જીવન, માંડી નવી વારતા

કુટુંબ   કલરવે   ગુંજ્યાં   ચમન

ઝીલી  ટહુકો  ટહુંકાવું રે  મન

પચ્ચાસમી લગ્ન તિથિએ મંગલ ગુલાલ

ઉરમાં ઉમટે રે ખુશીઓનાં પૂર .
ઝૂમ્યા હીંચકે સંગે બહુ  દેશ – વિદેશ
શરણાઈના સૂરનાં સ્મરણ મધુર.

…  …. ….
હતો લગ્ન અવસર ,ઘર આંગણ ને  મજા અનેરી,
પધારી સ્વજન , હરખે દે  વધામણી ભાવે ભલેરી.

પડશાળ પાટ ચોકે, ગોળ ધાણાને ગીતડાં મધુરાં
લહેરે મસ્ત ચંદરવો , ઝીલી શરણાઈના સૂર ધીરા
… ..,, …,
જોડી જાન હાલ્યા , દિન ઓગણીસ , મે માસ સન બોંતેર,

લીલુડા ડુંગર સરિતા ,સવિતા જેઠોલી રૂડાં સુખ-દ્વાર

મંગલ આવકારે ઝૂમે ,કુટુમ્બ કબિલા અભિલાષી

ધન્ય! પાવન સપ્તપદી પાનેતર , મહિસા ઉલ્લાસી

રમેશ સૂરજ ને સવિતા જલધારા, સપ્તરંગે રંગાયાં જીવન ધનુષા.
મળી ઘર કુટુમ્બ ને મિત્રોની હૂંફ, શિરે રમે નિત રણછોડરાય આશિષા.

 યાત્રા , ઉત્સવ ને પ્રસંગો રૂપેરી ,જીવન ખીલ્યું ને માણ્યું બહુમૂલી.
હળવે હરખે જ હાલ્યા હમસફરી, વિશ્વાસે  ધરી મુખી કુટુમ્બ ખુમારી.

પુત્રી પરિવાર દોહિત્ર , પ્રતિભા તારલા આ નવયુગી
સજાવે જ સપનાં ,સંસ્કારે મળી જાગીર શુભયુગી


પચ્ચાસમી લગ્ન જયંતિ, માસ મે ઓગણીસ સદી બાવીસની બલિહારી 

સમાજ ઋણે, કંડારાઈ જીવન કેડી સંતોષ ધન સુખાકારી .

લગ્ન જીવન છે સોઢમ, તાલે વાગે જો સરગમ
પ્રભુતાનાં પગલાંએ , ફોરે જીવનમાં મધુ ફોરમ

સમય ટંકારે સ્વયંમને  નાણી , સર્જન વૈભવે ઝગમગ આજ  ‘આકાશદીપ’
ગૃહ- લક્ષ્મી જમાડે ભાવે પૂરણ પોળી, નમીએ પરમ ચૈતન્ય તું મહાદીપ.
રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

 

આકાશદીપ

  જનની, માતા ,મા આ વ્હાલ ભર્યા શબ્દોની મીઠાશ એજ અમૃત છે. શીશુ પ્રત્યે માનું જીવન એટલે અમૂલખ દૈવી સમર્પણ. માવતરનાં ઋણ સાત જન્મેય ના ચૂકવી શકાય..કાલે માતૃદિન નિમિત્તે

ગુજરાતના સુપ્રસિદ્ધ કવિ દામોદરદાસ ખુશાલદાસ બોટાદકરે ‘જનની’ કાવ્યમાં કહ્યું છે કે…..

મીઠા મધુ ને મીઠા મોરલા રે લોલ,

એથી મીઠી તે મોરી માત રેજનનીની જોડ સખી નહીં જડે રે લોલ.

…………………

IMG_5297 ba

શિશુવયે સાહિત્ય સંસ્કારથી મહેકાવનાર માવતરનાં મીઠડાં વાત્સલ્ય ઋણને વંદના.

કાશીબેન(હરખા)- તાઃ ૧ / ૯ / ૧૯૧૫

અવસાન- તાઃ ૫ / ૪ /૨૦૦૦

…………………..

જનની.રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

નથી વિશ્વે કોઈ, તમ સમ મહા પાક જનની

મળે માને ખોળે, મધુ  શત  મુખી  હૂંફ   શરણું

ઝરે શીળી ધારા, સરળ ઉરથી ભાવ શીખરે

અને ઝીલી  હૈયું,  હરિત  રમતું  થાય  ઝરણું

………………….

 

………………………………

હો માત અમે પીધા મમતાના રે ઘૂંટરમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

હો માત…

View original post 428 more words

પ.પૂ.રવિશંકર મહારાજ….. સંકલન-રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

         ટૂંકા ધોતિયા પર કસવાળું કેડિયું ને માથે ગાંધી ટોપી પહેરી, ઉઘાડા પગે, ૬ ફૂટની એક સીત્તેરે પહોંચેલી વિભૂતિ , ભૂદાન ને સર્વોદય માટે પગપાળા પ્રવાસે ગામેગામ ઘૂમી રહી છે. સન ૧૯૫૫-૫૮ સુંધી, આશરે ૬૦૦૦ કિ.મી. નો પ્રવાસ કરનાર,આ મૂક સેવક  ફરતા ફરતા ખેડા જીલ્લાના મહિસા ગામે પધારે છે. સામે રસ્તામાં ચાલતાં થોડાં બાળકોને બોલાવી, ઓટલે બેસાડી વ્હાલથી વાતે વળગે છે…

    છોકરાંઓ…બોલો ગામડું એટલે શું? ..પછી હસી કહે..ભેગા મળીને જીવે એ આપણા ગામની સંસ્કૃતિ. પાડોશી જો ભૂખે સૂંતો હોય તો એવું સુખ આપણને કદાપી ના ખપે. સૌ માટે જીવીએ એ સાચું જીવતર. જુઓ આપણો આ ગાંધી બાપો જો ચાર છોકરાંનો બાપો બની બેસી રહ્યો હોત તો, આજે ચાલીસ કરોડનો બાપુ કહેવાય છે…એ કહેવાત?… ના કહેવાત. આ બાપા જોડે હું બેઠો તો જુઓ મનેય લોકોએ ‘ દાદો’ બનાવી દીધો.  આપણું જીવન કેવું હોવું જોઈએ? ફૂલ જેવું સુગંધી ભર્યું…સૌને ગમતું. તમારી સુગંધી શું?…તમારી માણસાઈ.  છોકરાંઓ.. હૈયે એક શીખ ધરજો.. “સાથે ખાઓ ને સાથે જીવો”..આ વાર્તાલાપ સાંભળનાર , નાના બાળકોમાં હું પણ હતો..કેવું અમારું અહો ભાગ્ય?

   આઝાદી પછી , સાબરકાંઠા, મહીકાંઠા ને વાત્રક કાંઠાના અંતરિયાળ ગામોમાં ઘૂમતી, આ  ત્યાગ , તપ , સેવા ને નિર્ભયતાની  ગાંધીવાદી મૂર્તિ , એજ આપણા મૂક લોક સેવક પૂજ્ય રવિશંકર મહારાજ.

         આ મહાપુરુષનું જન્મ સ્થળ હતું, ખેડા જીલ્લાનું રઢુ ગામ..એટલે કે મોસાળનું ગામ અને તેમનું  વતન એ આપણા મહેમદાવાદ તાલુકાનું  સરસવણી ગામ.  સંવત ૧૯૪૦ના મહાશિવરાત્રીએ, તા.૨૫-૨-૧૮૮૪ના રોજ માતા નાથીબાએ, આ દેશભક્ત પુત્ર રત્નને જન્મ દીધો.  ધૂળી નિશાળના આચાર્ય શ્રી શિવરામ પિતામ્બરદાસ વ્યાસ, ઔદિચ્ય ટોળક (પૌલત્સ્ય-ગોત્ર) બ્રાહ્મણ એ તેમના પિતાશ્રી. 

       પહાડની ગુફાઓમાં શિલ્પી મૂર્તિઓ ઘડે ને કેવો ઈતિહાસ બની જાય!  આવી જ વાત બાળપણની છે. માતા નાથીબા એના નાનકાને રામાયણ , મહાભારત ને સંસ્કાર કથાઓ કહી સંસ્કાર સીંચી રહ્યા છે.

                 વાતો સાંભળી નાનકડો રવિ પૂછે છે…બા..રામજી,  લક્ષ્મણ ભૈયા , જાનકીજી ને ભીમ એ બધાને ઘોર જંગલમાં જાય તે બીખ ના લાગે? રાક્ષસો આવે..વાઘ આવે?

   નાથીબા કહે..દીકરા બીક તો મનમાં હોય, જો બહાદૂર થઈ આ શરીરને ખડતલ બનાવીએ તો બીક આપણાથી સંતાઈ જાય. માતાના આ બોલ પકડીને મોટો થયેલ આ બાળ રવિશંકર એવો નિર્ભય થયો કે, સાચે જ એક દિવસ બહારવટિયા સામે બાથ ભીડવા નીકળી પડેલ….   

        પિતાશ્રી શિક્ષક એટલે સાદાઈ ને સંયમના પાઠ ભણાવતા , પણ વગડે જઈ આમલી-પીપળી રમવાનું ને કલાકો સુંધી નદી કે તળાવમાં તરવાનું, એ રવિશંકરનો રોજનો કાર્યક્રમ. સાત ચોપડી અભ્યાસ પૂરો કર્યો ને સાથે સાથે ગામની સંસ્કૃતિનું વિપુલ સામાજિક જ્ઞાન એ ઝીલતો ગયો. પિતા પાસેથી  ટપકતા જીવનના મર્મને ઉરે ધરતો રવિ સૂરજબેન સાથે લગ્ન સંબંધે બંધાણો. હજુ તો ૧૯ વરસનો થયો ને પિતાનું  શિરછત્ર જતાં, ઘર-ગૃહસ્થીની સઘળી જવાબદારી તેમના શીરે આવી ગઈ. આફતના મોટા ઓળા હજુય પડઘમ દઈ રહ્યા હતા. સન ૧૯૦૭ માં ગુજરાતને પ્લેગની મહામારીએ ભરડામાં લીધી. આ ચેપી રોગથી ગામોમાં થતા અપમૃત્યુનું પ્રમાણ જોઈ સૌ ડરી ગયા. ચેપના લીધે અંતિમ સંસ્કાર કરવા જવાનું લોકો  ટાળવા લાગ્યા. આવા કપરા સમયે, રવિશંકર આ સેવા  આપવા આગળ આવ્યો. આ પ્લેગની બીમારીના કાળાકેરમાં , ૨૨મા વરસે રવિશંકરનું માતૃસુખ પણ છીનવાઈ ગયું. આ કપરા આઘાત છતાં , તેમણે અંતિમ સંસ્કારની લોક સેવા હિંમતભેર ચાલુ રાખી.

     નદી કિનારા ને વગડો ખૂંદતો આ રવિશંકર હવે, એક ખડતલ વ્યક્તિત્ત્વ્ને નીખારી રહ્યો હતો. એક દિવસ  ચોમાસાના સમયે બે કાંઠે વહેતી નદીને જોવા લોકો ભેગા થયેલા. લોકોએ કોઈ ને તણાતું આવતું જોઈ બૂમાબમ કરી. રવિશંકરે તો પળનાય વિલંબ વગર બે કાંઠે વહેતી નદીમાં ઝંપલાવી દીધું. લોકોને લાગ્યું કે રવિએ ખોટું સાહસ કર્યું છે..શું થશે? પણ બહાદૂર રવિશંકર તો ડૂબતી વ્યક્તિને સહારો દેતો, ધસમસતા પ્રવાહનો વેગ ખમતો, કિનારે લઈ આવ્યો. આ  સાધુ બાવાજીનો જીવ આ સાહસિકે બચાવી લીધો. આવી જ રીતે એકવાર નદીએ કપડાં ધોતી એક બાઈ , ઊંડાપાણીના ધરા બાજુ લપસી ડૂબવા લાગી. આ તરવૈયા રવિશંકરે તેને પણ બચાવી લઈ, એક કુટુમ્બને આનંદથી ભરી દીધું. આમ દિવસે દિવસે સેવાથી રવિશંકરનું જીવન ઉઘડતું જતું હતું.

     આઝાદીની ચળવળનો રંગ , આફ્રિકાથી સન-૧૯૧૫માં ગાંધીજી ભારત પરત આવ્યા પછી , જન માનસ પર છવાતો જતો હતો. રવિશંકર પણ દેશ કાજે કઈંક કરવાની ખેવનાથી, ગાંધીજીનું સ્વરાજ અંગેનું ચિંતન.. ‘હિન્દ સ્વરાજ’ ની પ્રતિબંધિત પુસ્તિકાઓને , નડીયાદ જઈ સન- ૧૯૧૬માં ઘેર-ઘેર વિતરણ કરી આવ્યા.  ગૃહસ્થીની સંપૂર્ણ જવાબદારી હોવા છતાં, એ સૌને કહેતા, ભાઈ! દેશ સેવાનું આ ટાણું કેમ ચૂકાય?

      મહાત્મા ગાંધીજીએ ખેડૂતોના મહેસૂલ પ્રશ્નો માટે , અંગ્રેજ સરકાર સામે ચંપારણથી શરૂઆત કરી. ખેડૂતોના પ્રશ્નો માટે, ગાંધીજીએ ૨૨મી માર્ચ ૧૯૧૮ના રોજ ,  ખેડાજીલ્લાના બોરસદમાં સત્યાગ્રહ માટે સરદાર પટેલ સાથે, વિશાળ સભાનું આયોજન કર્યું. ગાંધીજીએ હાકલ કરી..ભારતની સૂરત બદલવા મારે મર્દોની જરૂર છે. શોસિત સમાજમાં ચેતના ફૂંકવી છે. આ સભામાં બેઠેલ, યુવાન રવિશંકરે, ગાંધીજીના બોલે, દેશને  સમર્પિત થવાનો નિશ્ચય કર્યો.  આ દિવસથી જ એક ઉત્તમ લોક સેવક આપણને મળી ગયા.       

     ગાંધીજીએ સૌથી પ્રથમ’ સ્વદેશી ચળવળ’ નો મંત્ર ફૂંક્યો ને લોકો તે ઝીલવા લાગ્યા. રવિશંકરે પણ ઘેર આવી પત્નિ સૂરજબેનને કહ્યું..આપની પાસે જે કોઈ રેશમી સાડીઓ છે , તે લઈ આવો. આપણે તેની હોળી કરીશું. પત્નિને એમ કે એકાદ સાડી રહેવા દેશે, પણ આતો રવિશંકર! તેમણે તો બધી જ સાડીઓને દીવાસળી ચાંપી દીધી.પત્નિને સમજાવતાં કહ્યું… આજથી ગાંધીજીનો દેશ માટેનો બોલ એ મારો ધર્મ છે ,ને  હવે જમીન ને ઘર તમારું ને હું દેશનો. લોકવ્રતધારી, આ સેવાની મૂર્તિ દેશકાજે અલગ રંગમાં આવી ગયો.

               સરદારની હાકે, સન૧૯૨૬માં  બારડોલીના સત્યાગ્રહનાં મંડાણ થયા.  શ્રી મોહનલાલ પંડ્યા સાથે ૨૦૦૦ સ્વયં સેવકોનો સાથ લઈ, રવિશંકર ઘેરથી વિદાય થયા. અંગ્રેજ સરકારે આંદોલનકારીઓની ધરપકડ શરૂ કરી. રવિશંકરની પણ ધરપકડ થઈ ને , છ માસની જેલની સજા ફરમાવી. એ દિવસે જેલવાસો એટલે કાળી મજૂરી ને જોહૂકમી યાતનાઓ. જેલમાં હાથ ઘંટીએ રોજ છ કીલો અનાજ પીસાવી લોટ દળવાનું સૌને ફરજીયાત. બાવડામાં ગોઠલા ચડી જતા, ઘણા નિર્બળ સહયોગી દળી ના શકતાં જેલર ભૂખે રાખે. રવિશંકર એ રવિશંકર! એક દિવસ ૨૫ કીલો અનાજ  એકલા હાથે દળી કાઢ્યું, એવા એ ખડતલ હતા.

     સન ૧૯૨૭માં, મધ્ય ગુજરાતમાં નદીઓના પૂરથી ખૂબ જ હોનારત થઈ. આ કપરા સમયમાં નદી કિનારાના ગામોની સેવામાં રાતદિન જોયા વગર એ ઘૂમવા લાગ્યા.ઘણીવાર ,એકલા કોતરોમાં માઈલોના માઈલો ચાલતા. વગડો ને  નજીકના ગામે જતાં રાત પડી જાય, બીહામણા રાની પશુઓના અવાજ આવે, પણ ડર્યા વગર  એ સેવા માટે ધસી જતા.એક પ્રસંગનું વર્ણન કરતા તેઓ કહેતા..ભાઈ! એક દિવસે મહિસાગર નદીકાંઠે ગયો , તો ફેરીની હોડી સંધ્યા કાળે નીકળી ગઈ. મેં તો નદીનો પ્રવાહ તેજ હતો ને પટ લાંબો પણ સામે પાર જવા જંપલાવી દીધું. ખૂબ જ તેજ પ્રવાહ ને અજાણી જગ્યા તોય હિંમતથી, નદી પાર કરી લીધી. ભીંના કપડે પાંચ માઈલ ચાલી બીજે ગામ પહોંચ્યો. લોકો એમને બરાબર ઓળખી ગયા ને કહેવા લાગ્યા લો ‘મહારાજ’ આવી ગયા. આ પૂરહોનારતના પ્રસંગ પછી એ સૌના લાડીલા ‘ રવિશંકર મહારાજ’ તરીકે ખ્યાત થઈ ગયા. કોઈ આડંબર વગરની કેવી ભવ્ય મૂક સેવા ! 

    ગાંધીજીને બે વર્ષની જેલ થઈ ત્યારે , જેલ બહાર અનેક ચળવળકારો તેમનો સંદેશો સાંભળવા આવ્યા હતા. ગાંધીજીએ ત્યારે સૌને એક જ સંદેશ દીધો  કે ‘કોમની સેવા કરો , ચેતના જગાડો. એક જ ભાવ મનમાં રાખો કે આપણે સમાજનું ઋણ ચૂકવી રહ્યા છીએ’ . રવિશંકર મહારાજે પરત આવી, નદી તટે વસતી ધારાળા, પાટણવાડિયા ને બારૈયા જેવી કોમો માટે કામ કરવા સંકલ્પ કર્યો. અનેક કુટેવો ને વેરઝેરથી આ લોકોનું અધઃપતન થઈ રહ્યું હતું. સમાજ ને સરકાર તેમને ગુનેગાર ગણી ધુત્કારતી હતી . આવા સમયે, આ લોકો વચ્ચે મહારાજ ગયા ને તેમની પાસે જઈ સમજાવવા માંડ્યું. ભાઈઓ! કુટુમ્બો પાયમાલ થઈ રહ્યા છે, બહાદૂર કોમની આવી અવદશા? તમે એક ટંક ભૂખ્યા રહેશો એ ચાલશે પણ સંસ્કાર છોડી શું મેળવશો? ઝગડા સિવાય આ ઝીંદગીમાં તમે શું કમાયા છો? સુખી થવું હોય તો આ કુટેવો છોડો. હું જાણું છું કે આદતોનું બળ બહુ ભારે છે, પણ સમૂહમાં રહી પ્રયત્ન કરીશું , તો એ સરળ થઈ જશે.

           ગામે ગામ ફરતાં , પાનો ચઢાવતા મહારાજ,સૌને ભૂપતસિંહ ઠાકોરના સંકલ્પની એક મજાની વાત કહેછે….

  ભૂપતસિંહ  ઠાકોર સાહેબ…એટલે અફિણના પાકા બંધાણી. રવિશંકર તેમની પાસે ગયા ને વાત મૂકી…આજે તમારી ડેલીએ આ મહરાજ એક ટહેલ નાખે છે..નિરાશ કરશો નહીં ને?  ભૂપતસિંહ આ ઓલિયા જીવની સેવાથી સુપરિચિત હતા. એ બોલ્યા.. બોલો મહરાજ શી વાત છે? રવિશંકર કહે સૌના ભલા માટે એક ટેક લેવી છે, દરબાર છો એટલે તમે તો ટેકીલા. આજથી, આપ હવે પછી આ અફિણથી દૂર રહેશો એવી ટેક લો..બાપુએતો બધા વચ્ચે મહારાજને હા પાડી એટલે  રાજી થઈ મહારાજ આગળના ગામે જવા રવાના થયા. 

    અફિણના આ બંધાણી ભૂપતસિંહ તો પાંચ-છ કલાક પછી તરફડવા માંડ્યા, હમણાં બેભાન થઈ જશે..મરી જશે એવી તાણોએ શીયાવીયા થઈ ગયા. બૂમ પાડી ઠક્કરાંણાને કહે.. ઝટ લાવો દાબડી નહીં તો હું ગયો. ટેકની વાત બાપુએ પડતી મેલી. થોડા દિવસ પછી, રવિશંકર મહારાજ પાછા , તે ગામથી જતા હતા, ત્યારે ભૂપતસિંહની ખબર કાઢવા ગયા. મહારાજે પૂછ્યું ..ઠાકોર હવે અફિણ વગર બધું બરાબર હાલે છે ને?.. ઠીક છે ને? ભૂપતસિંહ ઠાકોર બોલ્યા..ધૂળ ઠીક છે. આતો મરતો બચ્યો..આ આંખોય તરવરી ગઈ હતી. આતો ફરી લીધું એટલે તમારી સામે જીવતો બેઠું છું. રવિશંકર મહારાજ બોલ્યા…ઠાકોર થઈને ટેક મૂકી દીધી. આવા જીવતર વગર મોત વહાલું કર્યું હોતતો ? આ દુનિયાનું શું ભલું થવાનું તમારા વગર અટકવાનું હતું? એક અફિણની ગોટી આગળ ક્ષત્રિય બચ્ચો ગોંઠણિયે પડી ગયો. મહારાજના આ બોલ ઠાકોરને કાળજે લાગ્યા. પાસે પડેલી એ અફિણની દાબલી ઘા કરી  દૂર ફેંકી ને કીધો મનથી સંકલ્પ. મહારાજ ! આજે ઠાકોર ટેક છે…માનશો, આ મનોબળ આગળ ટેવ ઝૂકી ગઈ ને અનેક લોકો પણ તેમના સંગે કુટેવથી મુક્ત થતા ગયા. આ બદી એ પ્રજાની આંતરિક નબળાઈ હતી, જે દૂર થતાં ગાંધીજીના આંદોલનમાં સહયોગ  માટે સૌ આગળ  આવવા લાગ્યા.

      નદી કોતરો વાળા ગામોમાં, ડરાવી, ખેતીના પાકની મોસમ વખતે તૈયાર પાક પડાવી લેવાના, વટેમાર્ગુઓને લૂંટી લેવાના, ત્રાસ ખૂબજ વધી ગયા હતા. રવિશંકર મહારાજને વાવડ મલ્યા કે વગડે જંગલના રસ્તે રંજાળતી બહારવટિયાની  ટોળી આવી છે. લોકો ફફડાટના માર્યા એ બાજુ જવાનું ટાળવા લાગ્યા. રવિશંકર મહારાજ તો એકલા જંગલની એ વાટે નીકળી પડ્યા. સૂમસામ વાટે, કોતરોમાં એ ઊંડે સુંધી, બહારવટિયાનો પત્તો મેળવવા આગળને આગળ જવા લાગ્યા..ને અચાનક અવાજ સંભળાયો..’ખબરદાર..આગળ વધ્યો છે તો ગોળીએ દઈ દઈશ.

 અમારા ઈલાકામાં મોત માટે આવ્યો છે?’..કહેતાં કહેતાં ત્રણ જણાઓ, બંધૂક તાકી સામે ઊભા રહ્યા. અમે તો બહારવટિયા છીએ..તારા સગા નથી. કોણ છે તું?

    રવિશંકર કહે… હું પણ તમારા જેવો જ બહારવટિયો છું..પણ ગાંધીજીના બોલે અંગ્રેજો સામે દેશ માટે બહારવટિયે ચડ્યો છું. મરવાનો  મને ભય નથી. હું તમને જ મળવા આવ્યો છું.ભલા  ક્યાં છે તમારા સરદાર? મારે વાત કરવી છે…મારી પાસે ના કોઈ હથિયાર છે , ના મારે કોઈ તમારી સામે ધીંગાણું કરવું છે.

   તેમનો સરદાર સામે આવ્યો એટલે મહારાજ બોલ્યા…તમે બહાદૂર છો..કોઈ અન્યાય થયો હોય પણ આપણા જ ભાઈઓને લૂંટવામાં શું બહાદૂરી કહેવાય? કોઈની પરસેવાની કમાણી લૂંટી લેવી , એટલે પાપ જ ને,  આપણને તે સુખી ના જ કરે. તમારે સાચા ડાકુ થવું હોયતો , આ વિદેશીઓ સામે દેશ માટે ગાંધીજી સાથે જોડાઓ. હુંય તમારી સાથે ફરીશ…આ મહારાજના બોલ છે. આ જાત મેં દેશને સોંપી છે..તમેય જીવન ઉજળું કરો. રવિશંકર મહારાજની સેવા ને હિંમત પંથકમાં પથરાયેલાં હતાં. ડાકુઓએ તેમની આંખોમાં આંખ પરોવીને હૃદય પરિવર્તન થઈ ગયું. આ પાપના રસ્તેથી આ ટોળી પાછી વળી ગઈ. રવિશંકર મહારાજના આ   પગલાએ લોકસમાજને મોટો હાશકારો દઈ દીધો. આવા નીડર હતા આપણા મહારાજ. પછી તો બોરસદમાં ‘વલ્લભ વિદ્યાલય’ ખોલી સમાજ સેવાના મહા યજ્ઞની ધૂણી ધખાવી દીધી. લોકોને એક રસ્તો મળી ગયો. 

 અંગ્રેજોએ મીઠા પર ૨૪૦૦ ટકા જેવો ભારે આકરો વેરો ઝીંક્યો. ગાંધીજીએ કૂચ કરી આ કાયદાને પડકારવા વાત કરી. તે સમયે , નહેરુ , સરદાર ને રાજેન્દ્રબાબુ વગેરેને લાગ્યું કે આથી શું હેતું સરશે? પણ ગાંધીજીની ચરખો ને ખાદીની વાતની જેમ જ, તેમાં  તેમની દીર્ઘ દ્રષ્ટી હશે , તેમ વિચારી સરદારે, મોહનલાલ પંડ્યા ને રવિશંકર મહારાજની સાથે દાંડીયાત્રાની રૂપરેખા તૈયાર કરી. સાબરમતી આશ્રમથી ૮૦ વ્યક્તિઓ સાથે આ યાત્રાનું આયોજન થયું. જેમ જેમ યાત્રા આગળ વધી , તેમ લોકજુવાળે રંગ પકડ્યો. ચપટી મીઠું ઉપાડી   ગાંધીજીએ સાચે જ અંગ્રેજ સલ્તનતને હચમચાવી દીધી. કાયદાના ભંગ માટે સૌ નેતાઓની ધરપકડ થઈ. આ ઐતિહાસિક દાંડી યાત્રામાં રવિશંકર મહારાજને પણ બે વર્ષની જેલ થઈ. જેલવાસ દરમ્યાન તેઓ સૌને ગામઠી ગીતા  કહેતા ને વાત કરતા.. ગાંધીજી તો  શિલ્પી છે…આ જેલમાંનું આપણું તપ આઝાદીનો સૂરજ ઉગાડશે. આઝાદીની લડતના આ વીર સીપાહીએ ..૧૯૪૨ની ભારત છોડો ચળવળ થી ૧૯૪૭ સુંધીમાં સક્રિય ભૂમિકા નીભાવી ને કુલ દશ વર્ષ જેવી જેલની યાતનાઓ હસતે મુખે વેઠી.

     દેશ આઝાદ થયો , પણ ગાંધીજીએ સૂચવેલ સમાજ સુધારણાની ને સર્વોદય યોજનાઓ માટે , આ મૂક સેવકે યાત્રા ચાલુ જ રાખી. અમદાવાદમાં સન ૧૯૨૦માં, એક ગૃહસ્થના ત્યાંથી તેમનાં પગરખાં ચોરાઈ ગયાં હતાં, ત્યાર બાદ તે ઉઘાડા પગે જ ભમ્યા.. વિનોબાજીના ભૂદાન યજ્ઞ માટે ફરતાં , જે લોક પ્રતિસાદ મળતો , તેની મીઠી વાતો , આપણા સાહિત્યકાર શ્રી ઝવેરચંદ મેઘાણીએ ‘માણસાઈના દીવા’ માં ઝીલી લીધી. 

     ‘ઘસાઈને ઉજળા થઈએ’ એ ઉક્તિ એ  સાબરકાંઠા ને મહીકાંઠાના ગામોમાં એક ચેતના ફેલાવી દીધી…એક સરસ પ્રસંગની વાત તેમની સાથે જોડાયેલી છે.  

  સાબરકાંઠાના એક ગામમાં , એક માજી મહારાજને મળવા આવ્યાં. માજી બોલ્યાં….મહારાજ આપના ચરણે મારે દાન આપવું છે. મહારાજ કહે… શું આપશો? માજી કહે…. મારી પાસે દસ બકરીઓ છે , તે આપવી છે. મહારાજે કહ્યું… સારું માજી. આપના હાથે કોને દાન દઈશું , એ માટે ગામમાં ફરીશ ને તપાસ કરીશ. મહારાજે એક અત્યંત ગરીબ છોકરો અને તેની વૃધ્ધ માને બોલાવ્યાં ને માજીના હસ્તે દસે દસ બકરીઓ તેને આપી દીધી. માજી બીજે દિવસે મહારાજને મળવા આવ્યાં ને બોલ્યાં…આજે મને સરસ ઉંઘ આવી. દાદા હજુ મારે કઈંક આપવું છે. ..મારી પાસે બે મકાન છે. મારે તો એકની જ જરુર છે..એકલી જ છું, તો આ બીજું મકાન કોઈને  દાનમાં આપવું છે. મહારાજ તો માજી સામે જોઈ રહ્યા ને બોલ્યા સારું. મહારાજ તો  ગામમાં  ફરવા લાગ્યા, એક તૂટેલી ઝૂંપડીમાં  રહેતા, અત્યંત ગરીબ રબારી કુટુમ્બને મળ્યા. વરસાદને ઠંડી સહેતા એ પરિવારને માજી પાસે બોલાવી લાવ્યા. રબારી તો મકાન મળતાં , મહારાજને પગે લાગવા નીચો નમ્યો કે મહારાજ બોલ્યા..મને નહીં , આ વૃધ્ધ માજીને પગે લાગ. તેમણે સાથે શીખ દીધી..આ માજી જીવે ત્યાં સુંધી તારે તેમનું ધ્યાન રાખવાનું છે.આ સાંભળી માજી બોલી ઊઠ્યાં…ના મહારાજ..દાનમાં આવી શરત ના રખાય. હું તો દાન દઈ રર્હી છું. માજીની આ માનવતાની ચરમ સીમા જોઈ…મહારાજ  કહે માજી તમારા સંસ્કાર આગળ આ સૌ શાસ્ત્રો આજે નાનાં થઈ ગયાં.

   રવિશંકર મહારાજની આ પદયાત્રામાં શોષિત સમાજને બેઠો કરવા..શ્રમજીવીથી શ્રીમંત સઘળાંના સાથથી, ગ્રામ સ્વરાજની બાપુની વાતને તેમણે  મૂર્તિમંત કરી બતાવી. મહારાજના અંતેવાસી શ્રી મગનભાઈ પટેલે..મહારાજના મુખેથી સાંભળેલી આવી વાતોને ‘ જીવન નીતરતી વાણી’ પુસ્તકમાં ઝીલી લીધી છે. 

   ૨૦ મી સપ્ટેમ્બર, ૧૯૫૨માં ચીનમાં (ત્રણ માસ માટે) આયોજિત ‘શાંતિ પરિષદ’ માં ભાગ લેવા જઈ, કવિશ્રી ઉમાશંકર જોષી ને આ ગાંધી પેઢીના મહાનાયક પૂ.રવિશંકર મહારાજે , દેશનું ગૌરવ વધારેલ, એ મધુર સંભારણાં છે.

    શ્રી ઈન્દુલાલ યાજ્ઞિકની અલગ ‘મહા ગુજરાત’ ની લડતની ફલશ્રુતિ એટલે દ્વિભાષી રાજ્ય મહારાષ્ટ્રમાંથી અલગ ‘ગુજરાત’ રાજ્યની સ્થાપના. પહેલી મે ૧૯૬૦ના એ ઐતિહાસિક  દિવસે સૌ , અમદાવાદના  ગાંધી(હરિજન) આશ્રમે ભેગા મળ્યા છે. ઘુરંધર રાજકીય ને સામાજિક  નેતાઓ સાથે શ્રી મોરારજી દેસાઈ ને શ્રી જીવરાજ મહેતા બેઠા છે. એક લીમડાની નીચેથી, એક ૭૬ વર્ષના ગાંધીવાદીને  ઊભા કરી તેમના હસ્તે, ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપનાનો મંગલ દીપ પ્રગટાવાય છે.. ને  આશીર્વચનના બોલ ઝરે છે…

 ” દેશને માટે જેમણે નાની -મોટી કુરબાનીઓ અને પ્રાણ અર્પ્યા છે તે સૌ નામી અનામી રાષ્ટ્રવીરોને આદર ભાવે વંદન કરું છું. ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર ભલે અલગ અલગ રાજ્ય બન્યાં, પણ છેવટે તો આપણે સૌ એક જ ભારત દેશના વાસીઓ છીએ.સર્વ પ્રાંતના લોકો આપણા દેશ બંધુઓ છે. સૌની ભાષાઓ એ આપણી જ ભાષા છે. જુદા પડવાનું કે ભેગા રહેવાનું, આપણા સ્વાર્થ અને સુખ માટે નથી, પણ આખા રાષ્ટ્રની ઉન્નતિ અને સેવા કરવા માટે છે. આપણે એક જ નાવમાં બેઠેલા છીએ; એ કદી ન ભૂલીએ. આ અમારું રાજ્ય છે ને એના ઉત્કર્ષ માટે અમારે પરિશ્રમ ઊઠાવવો જોઈએ…એવી આપણે ભાવના જગાવીએ.”

   સમજી ગયા, આ ગુજરાત રાજ્યના સ્થાપના દિનના ઉદઘાટક દાદા કોણ હતા?.. આપણા મૂક સેવક પૂ. રવિશંકર મહારાજ…કેવું અહોભાગ્ય આપણું.

      લોક સેવાનું વ્રત આજીવન આદરી , આપણા દાદા રવિશંકર મહારાજ, અંતિમ દિવસોમાં, જે જગ્યાએથી મહાત્માગાંધીજીના સંપર્કમાં આવેલ, એ બોચાસણની  પાવન ભૂમિમાં પોતાના પુત્ર પાસે રહ્યા.રથયાત્રાના પાવન દિવસે,પ્રાતઃકાળે, ૧લી જુલાય, ૧૯૮૪ના રોજ સતાયુ આયુની સેવા કરી તેમણે જીવનલીલા સંકેલી, આપણી આંખો ભીંની કરી દીધી.

  દેશને માટે જ જન્મેલા, ગાંધી પેઢીના, ગાંધી રાહે, ગાંધી દર્શન ઝીલેલા પૈકી એક, આઝાદીના આ અમર  લડવૈયા, લોક સેવક, વિરલ વિભૂતિ અને મૂક સેવકની, ભારત સરકારે ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડીને સન્માન દીધું. ગુજરાતના પાટનગર ગાંધીનગરમાં જાઓ તો ,લોકસેવક,  આપણા મહરાજ રવિશંકરદાદાની પ્રતિમાનાં દર્શન જરૂરથી કરજો ને ધન્ય થાજો.

સંકલન-રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

નોંધ- પુસ્તકો…તેમની જીવનકથા સંબંધિત

 શ્રીયશવંત શુક્લ…વાત્સલ્યમૂર્તિ રવિશંકર મહારાજ 

 શ્રી ઝવેરચંદ મેઘાણી ….માણસાઈના દીવા

 શ્રી મગનભાઈ પટેલ-જીવન નીતરી વાણી..મહારાજના મુખેથી સાંભળેલી વાતો.

 શ્રી બબલભાઇ મહેતા….  સ્વતંત્ર ગુજરાતના ઉદઘાટક રવિશંકર મહારાજનું જીવનચરિત્ર

સંકલન-રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

નોંધ- પુસ્તકો…તેમની જીવનકથા સંબંધિત

 શ્રીયશવંત શુક્લ…વાત્સલ્યમૂર્તિ રવિશંકર મહારાજ 

 શ્રી ઝવેરચંદ મેઘાણી ….માણસાઈના દીવા

 શ્રી મગનભાઈ પટેલ-જીવન નીતરી વાણી..મહારાજના મુખેથી સાંભળેલી વાતો.

 શ્રી બબલભાઇ મહેતા….  સ્વતંત્ર ગુજરાતના ઉદઘાટક રવિશંકર મહારાજનું જીવનચરિત્ર

                                                   62 Gujarat Day..May ,1 ,2022

                                              પોંખીએ પહેલી મેનું પાવન પ્રભાત... 

જનશક્તિની લહેરતી ચેતના વિરાટ,

પોંખીએ પહેલી મેનું પાવન પ્રભાત, 
ધન્ય ! અમ પુણ્ય ભૂમિ ગરવી ગુજરાત.
 
 દે શિરે સોમ શામળા આશિષ અમાપ,
હાક દીધી ઈન્દુએ ને ગર્જ્યું મહાગુજરાત.
ખમીરવંત સાવજસાં ગુર્જર વટ ને વચન ,
હાલો ,વ્હાલે વધાવીએ ગુર્જર વતન.
 
 
પુણ્ય શ્રેયી સાબર આશ્રમના તપન,
મૂક સેવક મહારાજે પ્રગટાવ્યા દીપક.
ધીંગી ધરણી ગુર્જરી રાષ્ટ્રનું  રતન,
હાલો ,વ્હાલે વધાવીએ ગુર્જર વતન.
 
 ગિર ગબ્બર ને પાવાના  તીર્થ ઉપવન ,
સીંચતી સત્તાવન સરિતા અન્નકૂટ પાવન.
લડવૈયા ઘડવૈયા સાગરરાજ કરે જતન,
હાલો, વ્હાલે વધાવીએ ગુર્જર વતન.
 
વિશ્વે વધાવી અહિંસા રણભેરીની ધાક,
દાંડીકૂચ સંગ્રામની ગાંધી ભૂમિ ગુજરાત.
અખંડ ભારતના ઘડવૈયા વલ્લભને નમન,
હાલો, વ્હાલે વધાવીએ ગુર્જર વતન.
 
તાપી મહીને નર્મદાનાં  ઘૂઘવતાં જલ
હરિત શ્વેત ક્રાન્તિથી વતન  ઉન્નત .
દાન  પૂણ્યી વિરાસતને સાક્ષર વંદન,
હાલો, વ્હાલે વધાવીએ ગુર્જર વતન.
 
રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

જય જય ગરવી ગુજરાત..

આકાશદીપ

ધન્ય ધન્ય ગરવી ગુજરાત……..સંકલન-રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

જય જય ગરવી ગુજરાત…..પહેલી મે…ગુજરાત રાજ્યનો સ્થાપના દિન…નામી અનામી યશકર્મી શહિદોને વંદન.જેમને રૂબરમાં મળવાનો લ્હાવો લૂંટ્યો છે..એવા પૂ. શ્રી ઈન્દુલાલ યાજ્ઞિક ને પ.પૂ. રવિશંકર મહારાજના આશિષે …વતનનો વાવટો પુરૂષાર્થી પ્રજાએ વિશ્વે લહેરાવ્યો છે..એ આનંદ સાથે ગાઈએ…ધન્ય ધન્ય ગરવી ગુજરાત.

ભારતીય ઉપખંડમાં જૂનામાં જૂના ભુસ્તરમાં જેની ગણના થાય છે..જે આપણા ગુર્જરભૂમિની શોભા છે એ છે…ગરવો ગઢ ગિરનાર. ..જાણો એની ઉમ્મર ,ખડકોની રચનાને આધારે…આશરે ૨૨થી ૨૫ કરોડ વર્ષથી એ ઊભો છે..બીજી વાત.. આપણા પુરાણોનાં સાહિત્ય પણ આશરે ૨૫ હજાર વર્ષની તવારીખ ધરાવવાનો અંદાજ છે. જ્યારે પ્રકૃતિ.. સૂર્યની પૂજાની માનવ સંસ્કૃતિએ શરૂઆત કરી…આ પર્વતને સૂર્યદેવના એક નામ..રૈવતગિરિથી આપણે પૂંજ્યો છે.સર્વધર્મોનો આદર ને સૌમાં ભળતી આ પ્રજાને વિશ્વે પણ પોતિકી ગણી છે..એટલે જ સપ્તખંડને એણે આંગણું બનાવ્યું છે…પણ હૈયે વતનનું ઋણ સદા રમતું રાખ્યું છે…

ધન્ય ધન્ય ગરવી ગુજરાત….રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

 

જૂનો  જોગી ગિરનાર

સાવજ શૌર્યે લલકાર

સાગર સરિતાને કાંઠે મંગલ પ્રભાત

ધન્ય ધન્ય ગરવી ગુજરાત

 

કચ્છ-કલા કોયલના રાગ

જન  મન દીઠા…

View original post 157 more words

આકાશદીપ

કેવી અજબ જેવી વાત છે!!!! ..સૂર્ય ગ્રહ ૪.૫ અબજ વર્ષ જૂનો

 સૂર્યની સપાટી પર 5,00,000 માઈલ લાંબી સોલર વ્હિપ ઉઠી છે..અગન જ્વાળાનું રેડિએશન

 બ્રહ્માંડને જાણવા મથતા આજના વિજ્ઞાન જગતની વાતો આપણને આશ્ચર્યમાં
ગરકાવ કરી દે છે. આવી થોડી વાતો, ઉલ્કાપીંડો જે આ પૃથ્વી પર આવી પડેછે
તેના અભ્યાસથી વૈજ્ઞાનિકોને પ્રાપ્ત થાય છે.
         આપણા ગુજરાતની ગાંધીનગરમાં આવેલી જિયોલોજીકલ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયામાં(GSI) , આવા ઉલ્કાપીંડોના, છેલ્લા દશકામાં પડેલા  સો જેટલા નમુનાઓનો અભ્યાસ હાથ ધરવા રાખવામાં આવેલો છે. જુલાઈ ૨૦૦૬માં   આવી ઉલ્કા વર્ષા , કચ્છના  ભાગમાં થયેલને તે દરમ્યાન મળેલા પીંડોનું વિશ્લેષણ કરતાં આ ઉલ્કાઓની ઉમ્મર  સવા ચાર અબજ વર્ષની માલુમ પડી…છે ને મજાની વાત.
      ઉલ્કાપીંડોમાં જવલ્લે જ જોવા મળતો ‘કોન્ડ્રલ’ પદાર્થ આ ઉલ્કાઓમાં જોવ
મળેલો છે, જે  આ ઉલ્કાની ઉમ્મર નક્કી કરવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં તેને ‘કોન્ડ્રાઈટ ‘ ઉલ્કા કહે છે. તેમાંથી મળતો ‘કોન્ડ્રલ્સ’ તરીકે ઓળખાતો પદાર્થ સૂર્યની ઉત્પતિ પછી ૨૦ લાખ વર્ષે નિર્માણ…

View original post 364 more words